Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Skal werkt aan meer transparantie in toezicht op biologische sector

Skal werkt aan meer transparantie in toezicht op biologische sector

Skal Biocontrole houdt in Nederland toezicht op de biologische sector. Sinds kort maakt de toezichthouder de gegevens bekend van bedrijven die het keurmerk verliezen. Dat is goed voor de sector, vinden zowel Skal als Bionext, de vertegenwoordiger van de sector.

Mariken de Bruijn

“Skal is een bijzondere toezichtorganisatie”, vertelt Mariken de Bruijn, communicatiemedewerker bij Skal. “In opdracht van het ministerie van Economische Zaken houden wij toezicht op de gehele biologische keten. Wij werken met een certificeringsplicht; pas als wij een bedrijf hebben gecertificeerd, mag het de producten biologisch noemen.”

Uniek keurmerk

“Het biologisch keurmerk is het enige voedingskeurmerk in Nederland dat in de Europese wet is vastgelegd. Dat maakt het uniek”, zegt Miriam van Bree, persvoorlichter bij Bionext, de stichting die de biologische sector vertegenwoordigt. “Daarnaast hebben we in de biologische sector een strikte scheiding tussen degene die de regels vaststelt (de overheid), degene die ze controleert (Skal dus) én degene die ze uitvoert (de bedrijven). In andere sectoren is die scheiding niet zo strikt. Daar komt bij dat Skal niet alleen boeren controleert, maar de gehele keten. Van de teelt en de verwerking van de producten tot de verpakking en de verkoop.”
“Elke ondernemer die zich bij ons meldt, krijgt eerst een toelatingsonderzoek”, vertelt De Bruijn over de werkwijze van Skal. “Als hij daar doorheen komt, registreren wij hem. Als hij vervolgens aan alle eisen voldoet, certificeren wij en ontvangt hij het keurmerk. Daarna kan hij zijn producten pas als biologisch op de markt zetten. Het begint dus bij ons. Vervolgens bezoeken wij alle gecertificeerde bedrijven eens per jaar. Daardoor hebben wij zicht op de gehele sector.”

Strenge controle

Is het toezicht op de sector voldoende? De Bruijn: “Natuurlijk zijn er weleens bedrijven die zich ten onrechte biologisch noemen. Biologisch is nu eenmaal booming en de vraag naar biologische producten neemt toe. Maar in de sector houdt men elkaar goed in de gaten. Dus je kunt jezelf niet lang onopgemerkt biologisch noemen, als je dat niet bent.”

Miriam van Bree

Iedereen kan een verdenking op onterecht gebruik van de term biologisch melden bij Skal. “Als we een melding krijgen, sturen we zo’n bedrijf een waarschuwing. In 2015 waren dat er 104, in 2016 125. Sommige vragen vervolgens bij ons het keurmerk aan, andere stoppen met hun zogenoemde bio-activiteiten. Als ze doorgaan met hun activiteiten zonder keurmerk, is dat misleiding. Dan sturen we het dossier door naar de NVWA. Zij kunnen dan eventueel maatregelen nemen.”
Bionext is blij met die aanpak, zegt Van Bree. “Het is belangrijk dat die controle streng is. Biologisch betekent nu eenmaal dat je je aan strikte wetgeving houdt. Het voordeel is dat je producten kunt verkopen tegen een meerprijs. Dan moet je die meerprijs wel echt verdienen. Sommige bedrijven schuren er tegenaan en doen naar eigen zeggen zoveel mogelijk biologisch. Maar dat kan dus niet. Je bent biologisch of niet, een beetje biologisch bestaat niet.”
“Het nalevingspercentage is hoog. Dat komt ook door het collectieve belang: een schandaal is nadelig voor de hele sector.”

Hoge naleving

Volgens Van Bree zien veel bedrijven de regels als een ondergrens: “Je wordt niet zomaar biologisch, je kiest er bewust voor. Dat betekent dat de meeste ondernemers nog veel verder gaan. Zij vinden het zó vanzelfsprekend om bijvoorbeeld geen kunstmest, bestrijdingsmiddelen of hulpstoffen te gebruiken. Dat past bij de aard van de biologische ondernemer.”
De Bruijn: “Het nalevingspercentage is inderdaad hoog. Dat komt ook door het collectieve belang: een schandaal is nadelig voor de hele sector. Dat besef is heel sterk. Daar komt bij dat de consequentie van het niet naleven van de regels groot is. Dat betekent tenslotte dat je je producten niet meer als biologisch kunt verkopen.”

Openbaarmaking voor gemeenschappelijk doel

Sinds dit jaar maakt Skal de namen bekend van de bedrijven die hun certificaat verliezen. Zo’n vorm van openbaarmaking past in een bredere trend naar meer transparantie in het toezicht, erkent De Bruijn. “We willen nog duidelijker zijn in wat we doen en daarover verantwoording afleggen. Het was ook een nadrukkelijke wens van de sector. We zijn nu met hen in gesprek over welke gegevens we nog meer kunnen delen. Dat alles doen we voor het gemeenschappelijke doel, namelijk een betrouwbare biologische sector.”
“Als je de regels overtreedt, moet je zelf op de blaren zitten.”
Bionext kan zich vinden in die benadering, bevestigt Van Bree. “Hoe transparanter, hoe beter. Voorheen werd alleen gezegd dat bijvoorbeeld een ondernemer uit Groningen het keurmerk verloor. Dan ging iedereen elkaar bellen of raden wie het zou kunnen zijn. Dan lijden de goeden dus onder de kwaden. Maar als je de regels overtreedt, moet je zelf op de blaren zitten.”

Wat is Skal Biocontrole?

Het ministerie van Economische Zaken heeft Skal Biocontrole aangewezen als toezichthouder op de betrouwbaarheid van biologische producten in Nederland. Een landbouwproduct of voedingsmiddel mag alleen biologisch heten als het productieproces aan wettelijke voorschriften voldoet. De Europese overheid bepaalt de regels, de ruim vierduizend gecertificeerde bio-ondernemers werken volgens deze regels en Skal controleert de regelnaleving. Zo kan de consument erop vertrouwen dat een biologisch product ook écht biologisch is. Skal houdt toezicht op de hele biologische keten, van telers tot winkels.

Wat is Bionext?

De stichting Bionext vertegenwoordigt de biologische sector. Bionext verbindt de hele Nederlandse biologische keten: van boer tot consument, van zaad tot eindproduct. De vereniging organiseert campagnes om consumenten voor biologische producten te enthousiasmeren, voert onderzoeken uit en behartigt de belangen van de leden. Bionext wordt gedragen door drie verenigingen: Biohuis (boeren en tuinders), BioNederland (producenten en handel) en de Biowinkelvereniging.