Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Toezichthouders komen in actie om signalen van mensenhandel te herkennen

Foto: Liesbeth Dingemans

Toezichthouders komen in actie om signalen van mensenhandel te herkennen

De strijd tegen arbeidsuitbuiting en andere vormen van mensenhandel staat niet alleen op de agenda van de Inspectie SZW, politie en het Openbaar Ministerie. Ook gemeentelijke toezichthouders kunnen te maken krijgen met signalen van mensenhandel. Nieuwe trainingen helpen veiligheidscoördinatoren en hun collega’s om deze signalen vroegtijdig te herkennen. Drie lessen voor álle toezichthouders.

Een restaurant waar de afwasser dag en nacht in de spoelkeuken staat. Een champignonkwekerij waar de arbeiders in een onverwarmde schuur op het erf wonen. Bouwvakkers die zonder beschermende kleding vloeren met asbest verwijderen.

Toezichthouders, inspecteurs en handhavers kunnen in hun dagelijkse werk signalen van mensenhandel opvangen. Mensenhandel is een verzamelterm voor verschillende vormen van dwang en uitbuiting: niet alleen in de seksindustrie, ook in de bouw, horeca en tuinbouw komt het voor. Daarom kunnen onder meer medewerkers van de gemeentelijke dienst Woningtoezicht, inspecteurs van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en (milieu)boa’s een belangrijke rol spelen in het ontdekken van mensenhandel.

Signalen van mensenhandel boven water krijgen

Volgens FairWork – een Nederlandse non-profit organisatie die zich inzet voor slachtoffers van moderne slavernij – telt Nederland naar schatting 21.000 slachtoffers van arbeidsuitbuiting. De prostitutiebranche is hierbij nog niet meegerekend. Nederlandse instanties zouden niet meer dan één procent van de slachtoffers in beeld hebben.

Om zo veel mogelijk signalen van mensenhandel uit de toezichtpraktijk boven water te krijgen, verzorgt FairWork al jarenlang trainingen voor professionals. Zoals hulpverleners, politiemensen en medewerkers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst.

Nieuwe training voor veiligheidscoördinatoren

Nieuw is een training die FairWork, het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV), CoMensha, Meld Misdaad Anoniem en de Inspectie SZW ontwikkelden in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Veiligheidscoördinatoren en andere gemeenteambtenaren leren om het risicobewustzijn binnen de organisatie te vergroten en om een meldingsbeleid te ontwikkelen.

“In deze training staan we stil bij vragen zoals: in welke vormen kan mensenhandel zich in een gemeente voordoen, wat kunnen gemeenteambtenaren met signalen van mensenhandel, en waar kunnen verdachte situaties worden gemeld?”, vertelt Bo Bremmers, die als projectleider bij het CCV een onderdeel binnen de trainingen verzorgt. “Het antwoord op deze vragen is niet zo heel ingewikkeld, maar waar gemeenteambtenaren en toezichthouders mee zitten: ze moeten al op zoveel dingen letten in hun dagelijkse werk. En dan komt er nóg iets bij.”

Wat is de succesfactor van de trainingen waarmee veiligheidscoördinatoren leren om signalen van mensenhandel te herkennen en me

“De expertise van Fairwork vanuit de hulp aan slachtoffers is heel belangrijk”, benadrukt Karin Burgerhout, die de trainingen namens FairWork geeft. “Door heel concreet te maken om welke mensen het gaat, leren veiligheidscoördinatoren om minder door een beleidsbril te kijken en actiever aan de slag te gaan. Voorbeelden uit de regio helpen het gevoel te verminderen dat mensenhandel een ver-van-mijn-bedshow is.”

“De training houdt rekening met alle taken die gemeenteambtenaren al hebben. Het gaat erom dat de signalering van mensenhandel zo min mogelijk extra werkbelasting oplevert”, vult Bremmers aan. “De grote winst is dat een groeiend aantal professionals zich ervan bewust wordt dat mensenhandel er is en verschillende verschijningsvormen kent. En dat zij signalen bij de juiste instanties melden.”

Wat zijn de belangrijkste lessen uit de trainingen als het gaat om het signaleren van mensenhandel?

“Bij signalen van mensenhandel gaat het meestal niet om keiharde strafbare feiten. Heel vaak heeft het te maken met een onderbuikgevoel dat er iets niet klopt. Het is de bedoeling dat gemeenten het belangrijk gaan vinden om dit soort signalen op te pakken”, legt Bremmers uit.

“Onze trainingen stimuleren veiligheidscoördinatoren om vanuit hun ervaring, expertise en onderbuikgevoel echt een actieve rol te pakken”, beaamt Burgerhout. “Bijvoorbeeld door als aanspreekpunt voor collega’s in de binnen- en buitendienst te fungeren.”

Met welke leerpunten uit de trainingen kunnen alle toezichthouders zeker aan de slag?

“Er liggen grote kansen: toezichthouders werken op plekken waar ze het verschil kunnen maken. En vanuit hun professionele ervaring kunnen ze snel afwijkende situaties herkennen”, aldus Burgerhout. “Soms is het wel nodig om verder te kijken dan protocollen en taakomschrijvingen. Bijvoorbeeld door verder te vragen bij verdachte situaties.”

“Via een train-de-trainerprogramma dat we via de tien Regionale Informatie en Expertise Centra aanbieden, willen we steeds meer professionals bereiken”, zegt Burgerhout over de toekomstplannen. “Zo kunnen managers of andere invloedrijke werknemers hun collega’s bewustmaken van de problematiek van mensenhandel – en alle medewerkers in een signaleerstand krijgen.”