Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Wetgeving voor drones in de maak: big brother versus friendly eye in the sky

Fotomontage: VormVijf

Wetgeving voor drones in de maak:
big brother versus friendly eye in the sky

Drones zijn populair. Tegelijkertijd roepen de onbemande vliegtuigjes negatieve associaties op. Joost Houdijk van AKD advocaten & notarissen zet de feiten op een rij.


'Juristen hebben nogal eens de neiging om bij technologische innovaties vooral naar bezwaren
en gevaren te kijken.'

Joost Houdijk, AKD advocaten & notarissen

Drones: kansrijk of risicovol?

“Juristen hebben nogal eens de neiging om bij technologische innovaties vooral naar bezwaren en gevaren te kijken. In Nederland en Europa zien we nu ook de reflex die we vaker zien bij wetgevers die worden geconfronteerd met de vraag hoe we met nieuwe toepassingen moeten omgaan. Er worden in hoog tempo kaders geschapen om risico’s te adresseren. Maar drones bieden zowel voor recreatief als professioneel gebruik ook mooie nieuwe mogelijkheden. De Europese Commissie heeft de komst van drones zelfs vergeleken met de ontwikkeling van internet in de jaren 1990: een innovatie dus die meetelt en kansen biedt. Zo heeft de Europese Commissie bijvoorbeeld berekend dat de komst van drones 150.000 directe banen binnen de luchtvaartsector kan opleveren.
Natuurlijk, risico’s zijn er ook. Ik kan me voorstellen dat burgers zich afvragen of hun privacy wel voldoende beschermd wordt. En als het gaat om de risico’s die onbemande vliegtuigen meebrengen voor het luchtvaartverkeer, dan is extra alertheid op handhaving essentieel. Kortom, de groeiende inzet van drones is een positieve ontwikkeling, maar je moet het veld goed reguleren en handhaven, vooral op het gebied van privacy en veiligheid.”

Is de publieke opinie over drones van invloed op wetgeving die nu wordt ontwikkeld?

“Nederland en Europa hebben inmiddels erkend dat er nieuwe wet- en regelgeving nodig is om de toepassing van drones in goede banen te leiden. De Nederlandse wetgever is in 2014 begonnen met de aanpassing en uitbreiding van relevante reguleringen. Ook de Europese wetgever is wakker geworden en aan de slag gegaan om EU-regels op te stellen.
De visies van het maatschappelijke veld zijn zeker betrokken bij deze ontwikkelingen. Zowel Nederland als de Europese Unie hebben het publiek en belanghebbenden via een internetconsultatie de mogelijkheid geboden om zienswijzen in te dienen. Overheden, toezichthouders, belangengroepen, marktpartijen en andere stakeholders hebben hun zegje kunnen doen. Dat laat wel zien dat overheden zich tegenwoordig bewust zijn dat ze er goed aan doen om stakeholders te raadplegen. Dat helpt om betere wetten en regels te ontwikkelen en om draagvlak voor wetgeving te creëren.”

Gaat nieuwe wetgeving het gebruik van drones aan banden leggen?

“De restricties aan het gebruik van drones worden momenteel als eerste door nationale wetgevers opgepakt. Er zijn bijvoorbeeld al normen over het maximale gewicht van een drone en over de maximale vlieghoogte. Op Europees niveau is – net als bij andere producten – van belang dat de normen in de lidstaten zo veel mogelijk gelijk worden. Zodat er uiteindelijk één Europese markt ontstaat voor de verkoop en het gebruik van drones.
Ondertussen komen er steeds meer juridische vragen, merken we bij AKD, waar we een dronesteam hebben samengesteld met specialisten vanuit verschillende expertises. Die vragen gaan doorgaans over een van de volgende vijf onderwerpen. Ten eerste aansprakelijkheid. Denk aan een gemeente die een drone inhuurt om bij een festival toezicht te houden. Als de drone neerstort en daarbij schade aanricht, is dan de gemeente aansprakelijk, of zou de aansprakelijkheid in bepaalde omstandigheden ook kunnen liggen bij de producent? Hieraan gerelateerd spelen verzekeringskwesties: welke verzekeringen zijn er om aansprakelijkheid te dekken? Daarnaast zijn er vragen over bestuurlijke handhaving (bijvoorbeeld over naleving van regels uit vergunningen) en over strafrecht (zoals over strafbare feiten die worden gepleegd met drones). Tot slot bestaan er allerlei privacyvragen. Zoals over de inzet van drones in plaats van camera’s voor veiligheid op straat.
De regulering van drones is een gebied in ontwikkeling: op veel vragen is nu nog geen volledig antwoord te geven. We kunnen wel de contouren schetsen van de Europese wetgeving die er in 2016 of 2017 aan zit te komen, maar er is nog nauwelijks jurisprudentie. Wetgevers zijn zoekende naar de juiste manier van reguleren, waarbij zij enerzijds technologische innovaties de ruimte geven om zich te ontwikkelen, en anderzijds de risico’s op het vlak van veiligheid en privacy in de hand willen houden.”

Publieke acceptatie en Europa-brede regelgeving essentieel voor ontwikkeling van drones

In maart 2015 heeft de Europese luchtvaarsector een verklaring gepubliceerd met haar visie op de ontwikkeling van de Europese dronemarkt. De zogenoemde Verklaring van Riga wordt gezien als een belangrijke stap richting regulering. De verklaring neemt als uitgangspunt dat drones in feite een nieuw soort vliegtuigen zijn. Dat betekent volgens de opstellers onder andere dat er simpele en in de praktijk toepasbare veiligheidscriteria moeten komen. En dat er EU-standaarden ontwikkeld moeten worden waardoor drones volwaardig kunnen integreren in het Europese luchtverkeer. Een aandachtspunt is de publieke acceptatie van drones: die zou essentieel zijn voor de verdere ontwikkeling van dronetoepassingen. Dit vraagt volgens de Verklaring van Riga om regulering op het gebied van privacy en veiligheid.