Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Trending toezicht

Trending toezicht

In een tijdperk van globalisering gaat natuurlijk ook toezicht over de landgrenzen heen. Vier internationale trends in toezicht, handhaving en regelnaleving op een rij.


Enkelband verbetert reclasseringstoezicht

Elektronische controle, waarmee justitie veroordeelden en verdachten op afstand in de gaten kunnen houden, is een waardevol alternatief voor vrijheidsstraffen en voorlopige hechtenis. Dat is een van de conclusies van een onderzoek naar de toepassing van enkelbanden in Nederland, België, Duitsland, Schotland, Engeland en Wales.

Politie en justitie in Nederland zien de waarde van enkelbanden vooral in de bijdrage die het instrument kan leveren aan de kwaliteit van het reclasseringstoezicht, constateren onderzoekers van de Universiteit Utrecht die de studie naar de Nederlandse situatie uitvoerden. Elektronisch toezicht is in ons land dan ook niet erg populair als zelfstandige strafvorm, maar vooral als aanvulling op detentie.

Het onderzoek naar de Nederlandse situatie laat ook verbeterpunten zien. Zo is de standaard toepassing van elektronische controle bij High Impact Crime in strijd met het uitgangspunt dat het instrument een bijdrage levert aan de geleidelijke terugkeer van gedetineerden in de samenleving. Tegelijkertijd liggen er meer mogelijkheden voor het gebruik van elektronische controle buiten de eigen woonomgeving. Op dit moment kunnen enkelbanden alleen worden toegepast als de veroordeelde of verdachte over een geschikte woning beschikt (en huisgenoten toestemming geven voor de elektronische controle). Al in 2012 riep Reclassering Nederland op tot een bredere inzet van enkelbanden.

Recht in de ruimte

Zijn adviesbureau heet heel toepasselijk Black Holes BV en hij schreef het eerste handboek over space law. De Nederlandse hoogleraar Frans von der Dunk, die is verbonden aan de University of Nebraska, behoort wereldwijd tot de topexperts in ruimtewetgeving. Steeds meer partijen koesteren ambities om de ruimte te verkennen, bijvoorbeeld voor toerisme en transport. Die plannen onderstrepen de noodzaak van heldere spelregels over de toegang tot en het gebruik van de ruimte buiten onze atmosfeer, aldus Von der Dunk.

De belangrijkste vragen van overheden en bedrijven met buitenaardse ambities gaan volgens Von der Dunk over het delven van grondstoffen. Daarover is nieuwe wetgeving in de maak. De Amerikaanse Senaat buigt zich binnenkort over de Space Act. Die zal Amerikaanse bedrijven de mogelijkheid geven om grondstoffen uit het zonnestelsel, zoals asteroïden, te winnen. Dit uitgangspunt staat haaks op de beginselen van de huidige, internationale wetgeving, zoals de Moon Agreement uit 1979 en de Outer Space Treaty uit 1967. In dit laatste verdrag staat onder andere dat de commerciële exploitatie van buitenaardse grondstoffen moet worden voorkomen.

Als Obama zijn handtekening zet onder de Space Act, krijgt Amerika een voorsprong op andere landen die mijnbouw in de ruimte willen ontwikkelen. Von der Dunk waarschuwt dat hiermee het risico ontstaat van internationale conflicten over ruimtemissies.

Nieuwe inzichten over de effecten van mededingingstoezicht

Een lagere prijs voor producten die consumenten in de winkel kopen. Dat is een kerndoel van het werk van de Nederlandse mededingingsautoriteit, de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Maar de toezichtactiviteiten van mededingingsautoriteiten kunnen ook allerlei indirecte effecten veroorzaken. Bijvoorbeeld als het gaat om de groei van ondernemingen. Maar welke indirecte, onbedoelde effecten heeft het mededingingstoezicht precies? Hoe zijn die effecten te meten? En hoe zit het met de afschrikwekkende werking van de handhaving? Deze vragen stonden centraal tijdens een congres van de ACM, de Britse Competition and Markets Authority en de Europese Commissie in september 2015.

Uit presentaties tijdens de conferentie blijkt onder andere dat handhaving van het Europese mededingingsrecht significant kan bijdragen aan economische groei. Het bruto nationaal product in de Europese Unie zou met 0,4 procent groeien door effectief mededingingstoezicht. Ondertussen is er nog genoeg werk aan de winkel als het gaat om het optreden tegen fusies en kartels, stiekeme overeenkomsten tussen bedrijven die bedoeld zijn om de onderlinge concurrentie te verminderen. Zo zijn interventies tegen kartelvorming vooral gericht op relatief kleine spelers, die makkelijker in het blikveld komen van toezichthouders. De sterke kartels weten door onopvallende afspraken over bijvoorbeeld winkelprijzen van consumentenproducten eerder onopgemerkt blijven. En dat terwijl de schadelijke effecten van deze kartels veel groter kunnen zijn, omdat hun onderlinge afspraken kunnen leiden tot een forse stijging van consumentenprijzen.

De regulering van cybersecurity

Wat kunnen we leren over de regulering van cybersecurity in Canada, Duitsland, Engeland, Estland en Nederland? Het juridische kader over online veiligheid kent zeker internationale elementen, maar krijgt vooral vorm via nationale regels en richtlijnen, concluderen onderzoekers van Tilburg University op basis van een quickscan in de vijf landen.

De wet- en regelgeving die de veiligheid in de online wereld beoogt te bewaken, is maar in zeer beperkte mate internationaal van aard, blijkt uit het onderzoek. Het gaat dan bijvoorbeeld om specifieke bepalingen over de vitale infrastructuur en telecommunicatie. Ook nationale regelgeving is meestal specifiek. Dat is niet verwonderlijk, gezien de complexiteit van cybersecurity. De onderzoekers benadrukken ook dat juridische instrumenten aangevuld moeten worden met bijvoorbeeld technische beveiligingsstandaards en sectorrichtlijnen over verplichte veiligheidsmaatregelen.

Het onderzoek, dat is uitgevoerd in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het ministerie van Veiligheid en Justitie, vraagt ook aandacht voor het risico dat de verantwoordelijkheid voor toezicht op cybersecurity versnipperd raakt, omdat allerlei partijen – van overheidsinstanties tot commerciële bedrijven – zich met het thema bezighouden. Daarnaast plaatsen de onderzoekers kritische kanttekeningen bij initiatieven tot zelfregulering binnen de internet- en telecomsector. Die trend zou ertoe kunnen leiden dat waarborgen voor een veilig cyberspace worden afgezwakt.