Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Nieuwe interventies om werkdruk in de Jeugdzorg tegen te gaan

Foto: Robin Utrecht / Hollandse Hoogte

Nieuwe interventies om werkdruk in de Jeugdzorg tegen te gaan

Welke interventies kan de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) inzetten om de werkdruk in de sector Jeugdzorg te verminderen? Met deze vraag startte Michelle Brand een onderzoek voor de Inspectie SZW voor haar opleiding Bestuurskunde aan De Haagse Hogeschool. Met het eindrapport heeft Michelle deelgenomen aan de Verkiezingen Handhaving en Toezicht 2015 en won zij de Talent Award. Reden genoeg om met haar in gesprek te gaan over dit onderzoek.

Michelle Brand, winnaar Talent Award

“De nieuwe jeugdwet heeft veel werkdruk met zich meegebracht voor werknemers die werkzaam zijn in deze sector.”

Nieuwe jeugdwet

Michelle werkte tijdens haar studie via een leerarbeidsplaats als programmamedewerker bij het programma Psychosociale Arbeidsbelasting van de Inspectie SZW. Onder het begrip vallen alle factoren die bij het werk stress veroorzaken, zoals agressie en geweld, arbeidsconflicten, seksuele intimidatie, pesten en werkdruk. “Dit programma deed verkennend onderzoek naar Psychosociale Arbeidsbelasting in verschillende sectoren. Vanuit deze verkenning kwam de vraag naar voren of het mogelijk was om naast het traditioneel inspecteren ook op andere manieren te interveniëren. Ik heb de focus voor de casus van het onderzoek toegespitst op de werkdruk binnen Jeugdzorg en onderzocht welke interventies de Inspectie SZW in kan zetten om deze druk te verminderen. Aanleiding is de nieuwe Jeugdwet die sinds januari 2015 van kracht is gegaan. Met deze stelselwijziging zijn gemeenten nu verantwoordelijk voor de jeugdzorg en het inhuren van jeugdzorginstellingen. Dit heeft veel werkdruk met zich meegebracht.”
“Werkdruk is een subjectief begrip en niet eenvoudig te inspecteren; iedereen ervaart dit op een eigen manier.”

Subjectief begrip

Werkdruk is volgens Michelle een subjectief begrip en daardoor ook niet eenvoudig te inspecteren. “Een werkgever die bijvoorbeeld een illegale medewerker in dienst heeft, weet dat hij hiervoor een boete kan krijgen. Bij werkdruk ligt dit anders; iedereen ervaart dit op een eigen manier. Geslacht en leeftijd alleen al zorgen er voor dat de ene persoon werkdruk ervaart en een ander persoon voor het zelfde werk juist helemaal niet. Het is daardoor moeilijk vast te stellen of een werkgever in overtreding is. Nieuwe interventies, naast het traditionele inspecteren, hiervoor zijn dan ook van belang.”

Nieuwe interventies door stappenplan

In het kader van haar onderzoek heeft Michelle een toetsingsmodel ontwikkeld voor nieuwe interventies die toepasbaar zijn om werkdruk te verminderen in de Jeugdzorg. Haar model is gebaseerd op het stappenplan uit het boek De Interventie van Rob van Dorp.
Van Dorp is coördinerend specialistisch adviseur bij de Inspectie Leefomgeving en Transport en is meerdere jaren docent voor de opleiding ‘de Interventie’ geweest bij Bureau Inspectieraad. Aan de hand van dit stappenplan kom je tot nieuwe interventies naast het traditionele inspecteren. “Ik heb informatie verzameld uit de literatuur en interviews gehouden met inspecteurs. Ik kreeg hierdoor een goed beeld van de sector en de problemen die zich rondom werkstress afspelen op de werkvloer. Zo zijn veel werknemers van mening dat de werkdruk die ze ervaren, bijvoorbeeld arbeidsconflicten en werkdruk, horen bij het werk en dat klagen hierover geen effect heeft. En ten aanzien van de inspectierapporten zijn werkgevers vooral van mening dat ze het nooit goed kunnen doen. Met de uitkomsten heb ik kenmerken vastgesteld van de sector en de medewerkers die werkzaam zijn in deze sector en vervolgens een toetsingsmodel ontwikkeld met bijbehorende vragen. Hiermee kun je testen of een specifieke interventie past binnen de sector en ook goed werkt.”

Toetsingsmodel


Barrières

In de afbeelding is te zien hoe het toetsingsmodel van Michelle eruitziet. “In het toetsingsmodel zijn verschillende vragen opgenomen om te toetsen of een interventie mogelijke barrières kan doorstaan. Als uiteindelijk een interventie bij alle stappen een positief resultaat heeft, is deze toepasbaar om werkdruk binnen de Jeugdzorg tegen te gaan. Tijdens mijn onderzoek heb ik verschillende interventies getoetst die uiteindelijk toepasbaar zijn gebleken, waaronder het uitvoeren van individuele inspecties met een mix van straffende en belonende interventies.”
“Door in het inspectierapport ook te vermelden welke zaken wèl goed zijn geregeld, ontstaat intrinsieke motivatie.”

Inspecteren met belonend onderdeel

“Traditioneel inspecteren bestaat uit waarnemen, oordelen en ingrijpen. Als inspecteur neem je bijvoorbeeld waar dat een ongeval plaatsvond en oordeel je over mogelijke oorzaken ervan. Tenslotte grijp je in door stillegging en boete tot de oorzaak van het ongeval is opgelost. In het eindrapport dat de inspectie vervolgens opstelt staan vooral bevindingen en conclusies over misstanden bij een organisatie. Dit beeld wordt zo ook ervaren binnen de sector Jeugdzorg. Door in een rapport daarnaast ook te vermelden welke zaken wèl goed zijn geregeld, ontstaat intrinsieke motivatie en worden aanbevelingen beter opgepakt.”

Vervolg

Het eindrapport met haar aanbevelingen heeft Michelle afgelopen jaar overgedragen aan de Inspectie SZW. “De inspectie gaat nu kijken en mogelijkheden onderzoeken om mijn aanbevelingen breed over verschillende sectoren toe te passen. Op dit moment zijn ze bezig met het invullen van het inspectieprogramma Psychosociale Arbeidsbelasting en wordt bekeken of en op welke wijze ze dit in kunnen passen.”
De Verkiezingen Handhaving en Toezicht zijn een initiatief van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid, de Inspectieraad en beroepsorganisatie VIDE. De verkiezingen zijn bedoeld om innovaties binnen het toezichts- en handhavingsvak te stimuleren door succesvolle projecten positieve aandacht te geven. In 2015 werd voor het eerst ook de Talent Award uitgereikt, een prijs speciaal voor studenten die werken aan innovatieve projecten. In ToeZine verschijnen regelmatig artikelen over de winnaars en genomineerden van de recente verkiezingen. Zo vertelde juryvoorzitter Ronnie van Diemen-Steenvoorde in het novembernummer van ToeZine over de overwegingen van de jury.