Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Vide-voorzitter: “Toezichthouders kunnen zich niet meer verschuilen”

Vide-voorzitter: “Toezichthouders kunnen zich niet meer verschuilen”

Met een kersverse voorzitter, een jaarcongres over toezicht anno 2016 en een plan voor ‘twijfeltuinen’ slaat beroepsvereniging Vide nieuwe wegen in. Welke innovaties staan toezichthouders, handhavers en inspecteurs te wachten?

Hoe maken toezichthouders en inspecties duidelijk dat ze hun taken optimaal vervullen, met de beperkte middelen die ze hebben? Hoe leg je als toezichthouder uit dat je je uiterste best doet om goed, professioneel en proportioneel toezicht te houden, zodat ondernemers en burgers geen onnodige toezichtlasten ervaren? Hoe blijf je als professional overeind in een samenleving waarin toezicht voortdurend onder de loep ligt van politici, media en burgers? Het zijn vragen waarmee Vide, de Nederlandse beroepsvereniging voor toezichthouders, inspecteurs, handhavers en evaluatoren, zich dit jaar actief bezighoudt.

Peter van der Knaap

Zelfverzekerde toezichthouders

“In de publieke opinie zijn de verwachtingen van het toezicht heel hoog”, signaleert Peter van der Knaap, die sinds januari voorzitter is van Vide. “Als er iets mis gaat, dan is het vaak de toezichthouder waar men het eerste naar wijst. Aan de andere kant mag toezicht niet te veel kosten en niet te veel overlast opleveren. In dit krachtenveld is de bijdrage van zelfverzekerde toezichthouders essentieel.”

Om het publieke debat over toezicht van meer nuance te voorzien, wil Vide nadrukkelijker van zich laten horen. “Toezicht is onmisbaar voor een leefbaar land. Maar het is bij toezicht net als bij andere dingen die goed geregeld zijn: mensen gaan denken dat het vanzelfsprekend is. Dat is natuurlijk niet zo, we moeten er hard voor werken en de resultaten koesteren. Als beroepsvereniging willen we laten zien hoe belangrijk toezicht is voor de BV Nederland. En toezicht meer gewaardeerd wordt! Vanuit die optimistische insteek – en de trots op het vak – willen we als Vide actief deelnemen aan de maatschappelijke discussie over toezicht.”

Denkers en doeners

Hoewel Vide ook onderzoeken uitvoert en rapporten publiceert, vormen de bijeenkomsten de kern van de verenigingsactiviteiten, zo benadrukt Van der Knaap. “De netwerkfunctie van een vereniging is cruciaal, bijvoorbeeld om de brug te slaan tussen de denkers en de doeners. Om de vertaling te maken van wetenschap naar praktijk, organiseren we momenten waarop professionals ervaringen en kennis kunnen delen over wat werkt en wat niet. En, we fungeren als platform om elkaar vragen te stellen en onderling kritische discussies te voeren, bijvoorbeeld over de relatie tussen inspecties en interne toezichthouders. Daarbij mogen we het ook best af en toe met elkaar oneens zijn. Tegenspraak organiseren en tegenwicht bieden, daar ben ik een groot voorstander van.” Om die reden is Van der Knaap ook pleitbezorger van ‘twijfeltuinen’, bijeenkomsten waar vakgenoten hun onzekerheden delen.

Kritische blik van buiten

Van der Knaap meent dat een kritische blik op toezicht belangrijk is, zeker nu ook ondertoezichtgestelden en burgers mondiger zijn dan ooit. Tijdens het jaarcongres van Vide op 12 april 2016 staat die kritische blik van buiten centraal. “Als een toezichthouder iets verkeerd doet, ligt dat nieuws meteen op straat: het staat nog dezelfde dag op Twitter en ’s avonds kan een bestuurder op tv verantwoording komen afleggen. Die trend neemt alleen maar toe; toezichthouders kunnen zich niet meer verschuilen achter protocollen of zich terugtrekken in een ivoren toren.”

Van der Knaap ziet de risico’s van deze ontwikkeling, maar vindt er ook goede kanten aan zitten. “Een toezichthouder moet zich altijd bewust zijn van zijn of haar bijzondere positie: je beoordeelt het werk van anderen. Je doet waarnemingen en uiteindelijk vel je een oordeel – en dat is niet vrijblijvend, want het heeft gevolgen voor het gedrag van de ondertoezichtgestelden. Het is dan ook goed dat die ook kritisch terugkijken naar het toezicht.”

Vergrootglas

Tijdens het jaarcongres van Vide worden inzichten gedeeld waarmee toezichthouders passend kunnen reageren op het vergrootglas waaronder ze zich steeds meer bevinden. “In een sociaal experiment laten we deelnemers ervaren hoe ze kunnen omgaan met ondertoezichtgestelden die regels ontwijken en toezicht tegenwerken. Daarbij komen concrete cases aan bod: over sociale media, klokkenluiders en invloedrijke bedrijven met een grote communicatieafdeling. En wat moet je wel en niet doen bij een mediahetze?”

Door het jaarcongres in te richten vanuit interactieve sessies – en niet alleen te vullen met plenaire presentaties van talking heads – krijgen de leden van Vide de kans om van elkaar te leren, benadrukt Van der Knaap. “Die netwerkfunctie is essentieel. Als beroepsvereniging pretenderen we niet te weten hoe de wereld in elkaar zit. Maar, kunnen wel de ruimte scheppen voor leden om ervaringen op te doen – en die vervolgens te delen en erover te discussiëren.”

Wat is Vide?

Vide is de beroepsvereniging van professionals in toezicht, inspectie, handhaving en evaluatie. Vide stimuleert de professionalisering van toezicht – en wil daarmee een bijdrage leveren aan een goed functionerende overheid en maatschappij.
Kijk ook op www.videnet.nl
Peter van der Knaap is sinds 2016 voorzitter van Vide. Hij vervult deze functie naast zijn werk als directeur-bestuurder van SWOV, het nationaal wetenschappelijk instituut voor verkeersveiligheidsonderzoek. Eerder werkte Van der Knaap onder andere bij de Algemene Rekenkamer, de Inspectie der Rijksfinanciën en de Erasmus Universiteit Rotterdam.