Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Het Interventiekompas legt onbewust gedrag bloot

Het Interventiekompas legt onbewust gedrag bloot

Wat kun je doen om te stimuleren dat mensen wetten en regels naleven? Het Interventiekompas biedt zicht op de motieven, waarom ze zich er bewust of onbewust aan onttrekken of juist aan houden. Het gebruik van deze online tool vergt tijd en aandacht, maar in een later stadium kan het een boel frustratie en sanctiemaatregelen schelen.

Hoe zorg je er als handhaver, toezichthouder of beleidsmaker voor dat mensen het gewenste gedrag vertonen? Bijvoorbeeld: in een bepaalde woonwijk staan er steeds afvalzakken naast de daarvoor bestemde containers die worden open gepikt door de meeuwen. Hoe voorkom je dan dat een groot deel van de capaciteit van het inspectie- of handhavingsteam opgaat aan het controleren op bijplaatsing en opsporen van de overtreders? Achteraf aanpakken is dweilen met de kraan open. Daarbij, opleggen van sancties en boetes aan buurtbewoners, wekt chagrijn en gemopper. Ga goed na wat die potentiële overtreders nodig hebben, zodat zij hun afval wél in de daarvoor bestemde bakken gooien. Een deel van de oplossing kan zijn dat de ophaaldienst de vuilnispunten tijdig leegt en dat de containers binnen handbereik van de bewoners staan.
‘Dit online instrument is gemaakt volgens de laatste inzichten binnen de gedragswetenschap’
Het Interventiekompas biedt inzicht in de ‘knoppen waar je aan moet draaien’ om gewenst gedrag te stimuleren. Dit online instrument is gemaakt volgens de laatste inzichten binnen de gedragswetenschap. Het helpt bij het maken van een gedegen analyse, op basis waarvan professionals kunnen nadenken over interventiestrategieën die aansluiten bij het gedrag van de doelgroep. Het CCV ontwikkelde het Interventiekompas, dat de opvolger is van het doelgroepanalyse instrument de Tafel van Elf. De tafel van Elf geeft inzicht in het rationele gedrag van doelgroepen, dus het gedrag waar mensen bewust bij nadenken. Het Interventiekompas gaat verder en biedt naast rationeel gedrag ook een kijk op onbewust gedrag.

Motieven

Bouwvergunningen, schoolverzuim en brandveiligheid, alle regelgeving waarbij menselijk gedrag een rol speelt, kan met het Interventiekompas worden geanalyseerd. Het instrument biedt de mogelijkheid om het rijke palet aan motieven van de doelgroep voor het wel of niet naleven van regels in kaart te brengen, maar ook de weerstanden en de omgevingsinvloeden. Soms maken mensen een bewuste afweging, dan calculeren ze in wat hen het meeste voordeel oplevert: wel of niet naleven. Echter, vaak spelen er heel andere verklaringen een rol. Het kan zijn dat mensen überhaupt niet weten wat er van ze wordt verwacht. Onder de doelgroep kan ook de opvatting leven dat als niemand het doet, dan zal het wel niet zo belangrijk zijn. Of er zijn praktische belemmeringen om zich te houden aan een regel. In het geval van het zwerfvuil: staan de containers twee straten verderop, dan zoeken de bewoners een voor hen gemakkelijkere oplossing. Dan zetten ze bijvoorbeeld hun afvalzakken bij een lantaarnpaal neer.
‘Hoe concreter de doelgroep en het gewenste gedrag, des te helderder wordt het beeld van motieven en passende interventiestrategieën’
De online tool bevat diverse in te vullen onderdelen en het leidt de gebruiker langs allerlei thema’s om helder te krijgen waarom de doelgroep wel of niet zal naleven. Bijvoorbeeld: zijn de mensen bekend met de regel of wet? In hoeverre ondervinden zij voor- of nadelen bij naleving? Hoe groot schatten ze de pakkans in bij niet naleven? Door de hoge of lage score van de verschillende thema’s, ontstaat er een beeld van de verklaringen waarom mensen zich wel of niet aan de regels houden. Uiteindelijk geeft het Interventiekompas een helder beeld op welke manier naleving kan worden verhoogd. Van preventie tot en met repressie. Ten slotte biedt het instrument aan de hand van voorbeelden uit de praktijk suggesties voor interventies.

Helder beschrijven

Het Interventiekompas kan worden gebruikt in alle fasen van de uitvoering. Dus zowel bij de voorbereiding van nieuwe wet- of regelgeving als bij een regel die al langer bestaat, kan het helpen om de nalevingbereidheid tegen het licht te houden en eventueel een nieuwe aanpak te ontwikkelen. Belangrijk is om de doelgroep en het gewenste gedrag goed af te bakenen. Wie dat klein en overzichtelijk weet te houden, kan er het meeste uithalen. Het Interventiekompas vergt tijdsinvestering, een team is al gauw een dagdeel bezig met het invullen en analyseren van de uitkomsten. Hoe concreter de doelgroep en het gewenste gedrag, des te helderder wordt het beeld van motieven en passende interventiestrategieën. Dit voorkomt dat er op een later moment ‘gedweild’ moet worden in de zin van sanctiemaatregelen en andere repressieve middelen. Dat is wel zo efficiënt.