Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
De juiste balans tussen bescherming en betutteling

De juiste balans tussen bescherming en betutteling

Cookies zijn niet meer weg te denken uit het internetverkeer, niet in de laatste plaats omdat websites sinds 2012 niet alleen verplicht zijn het gebruik ervan te melden maar ook om toestemming te vragen voor het plaatsen. Goed voor de bescherming van de privacy, maar het zorgde ook voor de nodige irritatie. In 2015 besloot de Nederlandse overheid tot een versoepeling van het cookiebeleid. Omdat de regels die gelden daarmee duidelijk waren, kon de Autoriteit Consument en Markt (ACM) starten met haar handhaving.

Aanpassing in 2015: geen informatieplicht voor functionele en analytische cookies

Cookies bieden eigenaren van websites de mogelijkheid om bezoekers te volgen over het internet. Om de privacy van burgers te beschermen is het vanaf 2012 in heel Europa verplicht bezoekers van websites te informeren over het plaatsen van cookies én hen hiervoor om toestemming te vragen. In Nederland is dit vastgelegd in artikel 11.7a van de Telecommunicatiewet. De nieuwe wet was helder, maar leidde in de praktijk tot onwenselijke situaties, omdat de regels ook golden voor cookies die niet of nauwelijks inbreuk maakten op de privacy van een bezoeker.

Wat is een cookie?

Een cookie is een klein tekstbestand dat tijdens uw bezoek aan een website op bijvoorbeeld uw computer, tablet of smartphone wordt geplaatst. In dit tekstbestand wordt informatie opgeslagen. Deze informatie kan bij een later bezoek weer worden herkend door deze website.

Bron: Consuwijzer.nl
De versoepelde regels boden uitkomst. Vanaf maart 2015 mag de eigenaar van een website naast functionele cookies ook analytische cookies plaatsen en uitlezen, zonder de bezoeker hierover te informeren en toestemming te vragen. Voorwaarde is dat de privacy van bezoekers niet – of slechts in zeer beperkte mate – wordt geschonden. Om te voorkomen dat aanbieders van websites deze voorwaarde op verschillende manieren interpreteren legt de ACM op haar website uit hoe aan deze voorwaarde kan worden voldaan.

De twee toezichthouders: ACM en Autoriteit Persoonsgegevens

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) ziet toe op de cookieregelgeving. De ACM doet dit op verschillende manieren, variërend van het geven van voorlichting tot de inzet van dwangmiddelen. Ze maakt daarbij gebruik van inzichten uit de gedragswetenschappen, zoals in de campagne ‘Elke app heeft een prijs’.



De ACM heeft op haar website een overzicht met de meest gestelde vragen over de cookiewetgeving.

Naast de ACM houdt ook de Autoriteit Persoonsgegevens (tot 1 januari van dit jaar het College Bescherming Persoonsgegevens) toezicht op bepaalde aspecten van de cookiewetgeving. De Autoriteit Persoonsgegevens adviseert op haar website hoe website-eigenaren aan de Wbp (Wet Bescherming Persoonsgegevens) kunnen voldoen als zij tracking cookies willen plaatsen en uitlezen via hun website.

Wetgeving nog niet altijd nageleefd

Voor het gebruik van cookies voor marketingdoeleinden, zoals het in kaart brengen van klantenprofielen, geldt de oorspronkelijke informatie- en toestemmingsplicht. Hoe de aanbieder van de website hieraan invulling geeft bepaalt hij zelf. “Op zowel commerciële als overheidswebsites gebeurt dit doorgaans netjes, maar daarna gaat het nog vaak mis”, weet Kors Monster, cookiespecialist van ICTrecht. “Op het moment dat een bezoeker besluit geen toestemming te geven voor de plaatsing van cookies, zijn deze namelijk vaak al geplaatst”. Het is geen onwil; men is zich er volgens Monster vaak niet van bewust dat de regels worden overtreden. Het bouwen van een website wordt vaak uitbesteed en de standaard software voldoet niet altijd”. Volgens Desmond de Haan van de ACM profiteren juist overheidsorganisaties als geen ander van de aangepaste regelgeving. “Voor hen is het relatief eenvoudig de wet na te leven, omdat ze vaak uitsluitend gebruik maken van analytische cookies, waarvoor de informatie- en toestemmingsplicht niet geldt.” Volgens de Haan zijn softwarebouwers goed op de hoogte van de wet- en regelgeving en kunnen zij hun klanten goed adviseren bij het ontwerpen van een website en de verschillende plug-ins die beschikbaar zijn.
"Er zijn partijen die de grenzen van de wetgeving opzoeken.”

Kors Monster, ICTrecht

Wat werkt om naleving te bevorderen?

ACM heeft in Europees verband meegedaan aan een grootschalig onderzoek naar het cookiegebruik van de meest populaire websites, zoals nieuwsites, sites in de publieke sector en webwinkels. Het blijkt dat vooral bedrijven die leven van zogenaamde ‘gratis content’ het lastig vinden om de wet na te leven. “Zij moeten vaak toestemming vragen voor veel partijen en voelen hun verdienmodel, dat gebaseerd is op gerichte advertenties, onder druk staan. Er zijn partijen die de grenzen van de wetgeving opzoeken”, aldus de Haan.

Om naleving te bevorderen heeft de ACM de dialoog gevoerd met de grote stakeholders in de branche op het gebied van ‘digital advertising’. Daarnaast onderzoekt ze momenteel of de populairste websites van Nederland voldoen aan de wet- en regelgeving. “We kijken of de bezoeker juist wordt geïnformeerd én we gaan na of er ook echt geen cookies worden geplaatst als hiervoor geen toestemming is gegeven. Op het moment dat we vermoeden dat een website de regels overtreedt, nemen we contact op met de eigenaar om dit te verifiëren. Soms blijkt extra voorlichting nodig, in een ander geval vragen we extra informatie op om dit te kunnen beoordelen”, aldus de Haan. “We steken voor nu eerst in op minder ingrijpende middelen en schalen pas op naar dwangmiddelen wanneer andere maatregelen niet helpen. Het is altijd maatwerk”.

Cookiemuren en alternatieven

Wanneer je als consument de cookies niet accepteert kan het zijn dat je toegang geweigerd wordt en dan moet je op zoek naar een andere website. “Met het gevaar dat de bezoeker op een gegeven moment ‘klikmoe’ wordt, aldus De Haan van ACM. Monster van ICTrecht constateert dat steeds meer bedrijven zich hiervan bewust zijn en (een deel van) hun website ook openstellen voor consumenten die de cookies niet accepteren. “Het is namelijk ook een mogelijkheid om je als aanbieder te onderscheiden”. Het feit dat niet alle websites deze mogelijkheid bieden heeft volgens De Haan van ACM vooral een financiële reden. “Het maken van een mooie oplossing om de cookiewet na te leven én gebruikers een keuze te bieden vergt een flinke investering die niet voor alle websites loont. Zeker niet als gebruikers gemakkelijk toestemming geven voor het plaatsen van alle cookies”.
“Bewustwording van de consument helpt bij het verhogen van de naleving van regels bij aanbieders van websites of apps”.

Desmond de Haan, ACM

Campagne

Met de campagne “Elke app heeft een prijs”, maakt de ACM via haar consumentenwebsite www.consuwijzer.nl de consument bewust van de risico’s van het internet als het gaat om diens privacy. Door zich te richten op zowel de aanbieders als de bezoekers van de website probeert de ACM het effect van het toezicht te versterken. De Haan: “Bewustwording van de consument helpt bij het verhogen van de naleving van regels bij aanbieders van websites of apps”.

Auteur: Marielle Jansen