Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Voorkomen dat het een zooitje wordt

Voorkomen dat het een zooitje wordt

Als er iets mis gaat, roepen we om meer toezicht. Maar we vergeten om eerst de vraag te stellen of toezicht wel de oplossing is. Laten we de tijd nemen voor een gedegen probleemanalyse, schrijft ToeZine-columnist Koos Meijer, oprichter van KM Consult en secretaris van het Vakberaad Toezicht en Handhaving van Omgevingsdienst NL.

Niemand heeft zin in toezicht. De maatschappij niet. De politiek niet. De reizigers die bellen in de stiltecoupe niet. Het is het lot van De Laatste Schakel. We willen geen toezicht. Maar als het moeilijk wordt, roepen we wel om meer toezicht. Zonder eerst even na te denken wat nu eigenlijk het probleem is. En of toezicht wel de oplossing is. In de bewustwording daarvan zit volgens mij de grootste uitdaging voor toezichthoudend Nederland.
“We willen geen toezicht. Maar als het moeilijk wordt, roepen we wel om meer toezicht.”

Scheidsrechter

Want toezicht en handhaving zijn zeker nodig. Altijd en overal. De komende maanden kunnen we het tijdens het EK Voetbal in Frankrijk allemaal weer zien. We mopperen en masse over de scheidsrechter, over gele en – vooral – rode kaarten. Maar iedereen weet wat er gebeurt zónder scheidsrechter, of met een scheidsrechter die geen kaarten trekt. Dan wordt het een zooitje. Toezichthouders hebben ook die rol; wij voorkomen dat het een zooitje wordt in Nederland.
Maar pas op. Toevallig zijn er wel veel slechte scheidsrechters. Want wie wil dat vervelende klusje nu doen? Zijn er ook veel slechte toezichthouders? Mwah. Wat ik vooral steeds weer mis, is de analyse. Het antwoord zoeken op de vraag: wat gebeurt hier nou eigenlijk? We nemen er te weinig tijd voor, we willen snel naar de uitvoering. We willen gelijk aan de slag – niet in de laatste plaats omdat opdrachtgevers, waaronder de politiek, dat van ons verwachten. Maar ook daar ontbreken nogal eens een visie, een probleemanalyse en de rust voor reflectie.
“Bij toezicht zit altijd heel veel ruis op de lijn. Daar hebben toezichthouders flink last van.”

Wat is nu eigenlijk het probleem?

Een actueel voorbeeld is de inzet van twintig fte extra voor toezicht op energiebesparing. Strengere energie-inspecteurs, kopte de NOS. Maar wat is nu eigenlijk het probleem? Bedrijven willen namelijk best aan energiebesparing doen. Investeren is ook haalbaar, want de rente is laag. In feite moeten ondernemers vooral geholpen worden om in actie te komen. Er zijn allerlei partijen die daarbij hun rol niet pakken, die daarop aangesproken zouden moeten worden. Bijvoorbeeld op heldere communicatie en voorlichting vanuit de branche.
Een ander punt: pakt de overheid zelf wel haar voorbeeldfunctie? Driemaal raden. Bij veel gemeentelijke gebouwen valt heel veel energie te besparen, maar ook de ‘eigen’ inspecteurs krijgen hun bestuur niet zover om te investeren om tenminste aan de wet te voldoen. Minister Dijksma zegt terecht dat we samen elke energiemaatregel moeten uitvoeren die haalbaar is. Maar heeft haar ministerie alle erkende maatregelen al genomen?

Ruis op de lijn

Zo zit er bij toezicht altijd heel veel ruis op de lijn. Daar hebben toezichthouders flink last van. Maar laat het alsjeblieft geen excuus zijn om de probleemanalyse, visievorming en zelfreflectie achterwege te laten. Doe vooral eerst die goede analyse, dan worden we effectiever. Veel effectiever. En dan zal de maatschappij uiteindelijk toch van ons gaan houden.