Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Kansspelautoriteit en gemeenten samen in actie tegen gokzuilen

Foto: Ralph Peters/Hollandse Hoogte

Kansspelautoriteit en gemeenten samen in actie tegen gokzuilen

Gokzuilen zijn voor gemeenten in toenemende mate een probleem. Via computers in horecagelegenheden kunnen gokkers anoniem meedoen aan online (sport)weddenschappen. Wat werkt in de strijd tegen deze vorm van illegaal gokken?

Geluidsoverlast, knokpartijen, gokverslavingen, belastingontduiking… het zijn gevolgen van de illegale gokzuilen waartegen de Kansspelautoriteit (KSA) optreedt. Cor Roeleveld, Coördinator Toezicht bij de KSA, voegt eraan toe: “En als mensen door het gokken in de problemen komen, komen ze bij de gemeente voor een uitkering of schuldhulpverlening. Alle reden voor gemeenten om tegen gokzuilen op te treden. Helaas gebeurt dat nog niet overal.”

Het fenomeen gokzuilen onderzocht

Toine Spapens (van Tilburg University) en Monique Bruinsma (van Bureau Bruinsma) hebben in 2015 in opdracht van de Kansspelautoriteit onderzoek gedaan naar gokzuilen, met als resultaat het boek ‘Fenomeenonderzoek gokzuilen’. Gokzuilen zijn laptops, tablets of smartphones waarop bezoekers in (horeca)gelegenheden anoniem op sportwedstrijden kunnen gokken. De wedstrijden worden via internet aangeboden, maar het inzetten en het uitkeren van eventuele winst gebeurt contant. Spapens en Bruinsma laten zien hoe de exploitatie van gokzuilen in Nederland is georganiseerd, hoe groot het probleem is en hoe het fenomeen (beter) te bestrijden is. Het onderzoek laat bijvoorbeeld zien dat de jaarlijkse omzet naar schatting 37 miljoen euro is. Daarmee gaat het om een illegale gokactiviteit van forse omvang. Bovendien zijn degenen die zich ermee bezighouden veelal ook betrokken bij andere vormen van (georganiseerde) misdaad.

Bevoegdheden

Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor handhaving van gokzuilen. Zij krijgen hierbij ondersteuning van de KSA. Die geeft hen voorlichting over de ernst van het probleem en de gevolgen. Bijvoorbeeld via voorlichtingsfilms en een hulplijn. “Ook brengen we de bevoegdheden die gemeenten hebben om zelf in te grijpen onder de aandacht”, vertelt Roeleveld. “De Drank- en Horecawet geeft hen de bevoegdheid om de vergunning in te trekken wanneer er illegale activiteiten in een horecagelegenheid plaatsvinden. Ook door de inzet van een bestemmingsplan of exploitatievergunning kun je soms een horeca-exploitant de vergunning ontnemen.”
“Gemeenten hebben echt zelf de bevoegdheden om zelfstandig op te treden tegen gokzuilen, maar weten er vaak te weinig van.”
Volgens de KSA kunnen gemeenten het beste een artikel over gokzuilen in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) opnemen. “Dan kan de burgemeester de eigenaar aanschrijven en de tent eventueel sluiten. Zo bereik je het meest effectieve resultaat. Gemeenten hebben echt zelf de bevoegdheden om zelfstandig op te treden, maar weten vaak te weinig over gokzuilen en de aanpak ervan.”

Gokzuilen herkennen

In 2015 heeft de KSA 25 gemeenten ondersteund bij een onderzoek op locatie bij een horecagelegenheid. “Dat houdt in dat wij meegaan bij een integrale controle en dan het onderzoek naar de aanwezige computer, laptop of tablet doen”, legt Roeleveld uit. “Daarvoor heb je wel kennis nodig van gokzuilen, anders zie je alleen een doodgewoon apparaat.” Bij een overtreding schrijft de KSA een rapport dat de gemeente als bouwsteen bij de handhaving kan gebruiken. Daarmee kan een gemeente overgaan tot het opleggen van een last onder dwangsom of het sluiten van een horecagelegenheid.
Het kost de KSA echter veel tijd om alle gemeenten bij onderzoek bij te staan. Daarom heeft de KSA een korte opleiding ontwikkeld die gemeentelijke toezichthouders leert de bezoeken aan horecagelegenheden zelfstandig af te leggen. Roeleveld: “Het belangrijkste onderwerp van de opleiding: hoe herken ik een gokzuil? Als gemeenten dat eenmaal weten, hoeven ze ons niet mee te vragen, maar kunnen ze zelf de bezoeken doen en rapportages opstellen.”

Primeur voor Amersfoort

Amersfoort is de eerste gemeente waar de buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) de opleiding hebben gevolgd. “Wij kregen sinds 2014 regelmatig ondersteuning van een toezichthouder van de KSA bij controles in horecagelegenheden en internetcafés”, vertelt Marjan Visée, senior medewerker beleid en juridische zaken bij de Afdeling Vergunning, Toezicht en Handhaving in Amersfoort. “Het fenomeen is vrij nieuw, maar in die tijd kregen we signalen dat in bepaalde horecagelegenheden illegale praktijken speelden. Dat willen we natuurlijk niet. Toen hebben we met de KSA en de politie controles uitgevoerd. Vervolgens vroeg Cor ons of wij onze boa’s niet wilden opleiden, zodat we de bezoeken zelf konden uitvoeren. Dat leek mij wel wat.”
Amersfoort streeft ernaar om controles op illegaal gokken vier tot vijf keer per jaar uit te voeren, wanneer daarvoor signalen zijn. “Na de eerste constatering dat er gokzuilen staan, sturen we een waarschuwingsbrief. Een aantal bedrijven heeft de gokzuilen direct verwijderd. Blijkt bij hercontrole dat er nog gokzuilen staan, dan volgt een sanctie”, vertelt Visée. “In één geval hebben we een horecabedrijf voor drie maanden gesloten en de vergunningen ingetrokken. Dit bedrijf komt niet meer terug. In enkele andere gevallen hebben we een last onder dwangsom opgelegd. Die leidde ertoe dat de gokzuilen zijn verwijderd. Uiteraard houden we in de gaten of de apparatuur niet na een aantal maanden terugkeert.”
“Gokken via een gokzuil kan ook op basis van de nieuwe wet nooit legaal zijn.”

Nooit legaal

Roeleveld is graag bereid om de training ook aan andere gemeenten te geven. “Ik hoop dat zij het probleem serieus nemen. Gelukkig krijgen we vragen uit steeds meer gemeenten.” Voor online gokken ligt momenteel een wetsvoorstel in de Tweede Kamer, dat de legalisatie moet regelen. “Daarmee wordt het fenomeen gokzuilen niet legaal”, benadrukt Roeleveld. “Bij een gokzuil ben je als speler niet kenbaar voor de aanbieder van het spel; je kunt anoniem gokken. Dat betekent dat geen toezicht mogelijk is, waardoor deze vorm van gokken ook op basis van de nieuwe wet nooit legaal kan zijn.”

Kansspelautoriteit waarschuwt: online kansspelen ook verboden tijdens sportzomer

De Kansspelautoriteit heeft aanbieders van online kansspelen gewaarschuwd dat zij zich tijdens de sportzomer nog steeds niet mogen richten op de Nederlandse markt. Het verbod geldt voor het aanbieden van sportweddenschappen tijdens bijvoorbeeld het EK Voetbal, de Tour de France en de Olympische Spelen. Ook het maken van reclame voor gokspelletjes is verboden. De Tweede Kamer behandelt vlak vóór de zomer het wetsvoorstel dat online kansspelen reguleert. Pas nadat deze wet in werking is getreden, kan een aanbieder een vergunning aanvragen en wordt het aanbieden van online kansspelen toegestaan. Daarop vooruitlopend hebben de Nederlandse betaaldvoetbalclubs, de KNVB en NOC*NSF al gedragsregels ingesteld waarmee de sportsector is voorbereid op de nieuwe wet.