Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Terug naar de bedoeling

Terug naar de bedoeling

Er is eindelijk weer oog voor de menselijke maat. Het is nu hoog tijd om te leren omgaan met de grillige werkelijkheid. Dat schrijft Guido Rijnja, coördinator algemeen communicatiebeleid bij de Rijksvoorlichtingsdienst, in zijn gastcolumn voor ToeZine.

In mijn top drie van favoriete mediafragmenten staat een quote van een NS-woordvoerder. Het is winter 2015. Op de vraag van een journalist waarom de wissels niet functioneren, antwoordt de woordvoerder: ‘Er viel de verkeerde soort sneeuw’.
Het is ook wat: heb je als vervoersbedrijf onderzoek gedaan naar de effecten van sneeuw op spoorwissels, houdt de sneeuw zich niet aan het onderzoek! Hoewel je erom kunt lachen, zie je door de vlokken een fenomeen dat overal opduikt en per saldo verlegenheid opwerpt: organisaties die geen besef hebben van hun impact op het publiek en daardoor de organisatiedoelen voor de werkelijkheid aannemen.

Wat is de bedoeling?

Je zult maar toezicht houden op het onderwijs. De gemeente heeft grondig geïnvesteerd in het beleid voor naschoolse opvang. Er zijn allerlei regelingen opgesteld, circulaires rondgestuurd, kekke toolkits gemaakt. En dan begint in Rotterdam-Zuid een mevrouw – zomaar, in een portiek – kinderen voor te lezen. Of dan blijkt dat een groep enthousiastelingen een wijkcentrum kraakt en er vechtsportlessen en taalcursussen organiseert. Waar gebeurd. In een reactie zei een gemeentewoordvoerder: ‘Zó is naschoolse opvang niet bedoeld’. Tja, wat is de bedoeling: strikt de regels naleven?
“Maak contact, organiseer feedback, houd zicht op de impact. En stel zo nodig de eigen doelen bij.”

Het gezonde verstand

De bedoeling. Waar alles om draait. Dankzij de miljoenen malen bekeken TED Talks van Simon Sinek en het verkoopsucces van Wouter Hart’s boek ‘Verdraaide organisaties’ kun je bijna niet heen om het appèl: pas op, verlies je niet in het systeem dat je dient. Stel voor jezelf vast wat jij als de bedoeling van jouw werk ervaart. Steeds weer. Spreek daarover met collega’s en zorg vooral voor veiligheidspalletjes om te voorkomen dat de beleidslogica het gezonde verstand wegdrukt. Maak contact, organiseer feedback, houd zicht op de impact. En stel zo nodig de eigen doelen bij.

Spreadsheetje

Op zoek naar een verklaring wordt vaak gewezen naar het doorgeschoten maakbaarheidsdenken, dat in de jaren tachtig van de vorige eeuw oprukte. Bij de overheid trokken onder de vlag van New Public Management de Trojaanse paarden met hordes binnen: planning & control, prestatie-indicatoren en accountability. ‘Ik stuur je even een spreadsheetje!’

Platslaan

In het communicatievak regende het in de afgelopen jaren publicaties en studiedagen over (social) marketing, (public) branding, (corporate) story­telling en – de ergste van allemaal – spindoctoring. Stuk voor stuk hulp­middelen om een – onmiskenbaar steeds grilliger – werkelijkheid plat te slaan.

Contact vermijden

Steken we iets dieper, dan zien we hoe bij veel organisaties een neiging binnensloop om écht contact te vermijden. De aandacht voor de menselijke maat komt gelukkig nu weer terug. We kunnen weer leren genieten van die grillige werkelijkheid.
“Kruispunten met stoplichten maken plaats voor rotondes, waar mensen zelf de routes uitstippelen.”

Rotondes

De bankencrisis zorgde voor een wake up-call, zo weten we nu. Aan alle kanten blijkt sindsdien ruimte om niet klakkeloos op het systeem te leunen. Ruimte voor eigen verantwoordelijkheid. Zoals kruispunten met stoplichten plaatsmaken voor rotondes, waar mensen zelf de routes uitstippelen. En zoals het toezicht niet alleen van bovenaf komt, maar ook vanuit partijen die elkaar onderling aanspreken op regelnaleving

Schoffelen

Een laatste veelzeggend voorbeeld. Politieagenten namen ‘op Zuid’ een opmerkelijk initiatief: ze openden een koffiehuis dat gerund wordt door ex-criminelen. Die worden immers ongelukkig als je ze nutteloos laat schoffelen, ze zoeken zinvolle handel en ze barsten van de ideeën. Horizontale handhaving heeft steeds mooiere gezichten.