Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
NVTZ pleit voor dialoog vernieuwing intern toezicht

NVTZ pleit voor dialoog vernieuwing intern toezicht

Raden van toezicht moeten niet alleen toezichthouden, ze moeten ook innovatieve beleidsontwikkelingen binnen hun organisatie stimuleren. Dat vindt de Nederlandse Vereniging voor Toezichthouders in Zorg en Welzijn (NVTZ). De vereniging maakt zich hard voor een discussie hierover.

Niet alleen overheidsinstanties zoals inspecties houden toezicht op bedrijven en instellingen. Vaak is er ook een interne toezichthouder actief. Denk aan de raden van toezicht bij zorg- en welzijnsinstellingen. Als onafhankelijke medespeler van de directie vertegenwoordigt een raad van toezicht de samenleving binnen zo’n organisatie. De Nederlandse Vereniging voor Toezichthouders in Zorg en Welzijn (NVTZ), die 4.000 interne toezichthouders in de sector vertegenwoordigt, ziet nog een andere opgave. De interne toezichthouders die werken in de zorg- en welzijns­sector kunnen volgens de vereniging fungeren als de motor achter organisatieontwikkelingen.

Wat is de NVTZ?

De Nederlandse Vereniging voor Toezichthouders in Zorg en welzijn (NVTZ) zet zich in voor de professionalisering en ondersteuning van het toezichthoudende vak binnen zorg- en welzijnsorganisaties. Naast het vertegenwoordigen van de raden van toezicht naar de samenleving houdt de vereniging zich bezig met het uitvoeren van onderzoek en het ontwikkelen van publicaties. Regelmatig neemt zij het voortouw in discussies over governance en modern toezichthouderschap in zorg en welzijn.

Van top-down naar bottom-up

De verschuiving van de verzorgingsstaat naar de participatiestaat. De toenemende aandacht voor menselijke waarden in plaats van systemen en structuren. De opkomst van burgerinitiatieven en de deeleconomie. Het zijn allemaal ontwikkelingen die ervoor zorgen dat ook de zorg- en welzijns­sector steeds meer verandert van top-down naar bottom-up, signaleert de NVTZ. En dat heeft ook impact op het interne toezicht.
“De veranderingen in de samenleving maken dat zorginstellingen op een andere manier moeten worden georganiseerd. Wij geloven dat de raden van toezicht hierin een belangrijke rol kunnen spelen”, vertelt senior beleidsmedewerker Marjan Konings.
Met de publicatie van het pamflet ‘To do or not to do’ hoopt de NVTZ een discussie aan te wakkeren. In de rijk geïllustreerde online publicatie zet de NVTZ maatschappelijke ontwikkelingen, trends in de Nederlandse zorg- en welzijnssector, uitdagingen voor interne toezichthouders en actuele discussievragen op een rij.

Rol in veranderende samenleving

“Er komt steeds meer aandacht voor de werkvloer, het primaire proces”, licht Konings toe. “We zien bijvoorbeeld steeds meer zorgcoöperaties ontstaan en -instellingen die werken met zelfsturende teams. Daar horen geen raad van bestuur en raad van toezicht bij die vanuit de ivoren toren vertellen wat de mensen het beste kunnen doen. Die werkwijze, die voorheen veel voorkwam, is echt onhoudbaar geworden.”
“Een raad van toezicht die vanuit de ivoren toren vertelt wat de mensen het beste kunnen doen, is onhoudbaar.”
“We willen de discussie aftrappen met de vraag: hoe moet de rol van de interne toezichthouders in deze veranderende samenleving dan precies zijn?”, aldus Konings. “Die discussie voeren we niet alleen als toezicht­houders onderling, maar juist ook met andere in- en externe stakeholders. Denk aan medewerkers en cliënten. Maar bijvoorbeeld ook de gemeenten, die met de komst van de Wet maatschappelijke ondersteuning een grotere rol zijn gaan spelen in de zorgsector.”

Niet vrijblijvend meer

In de zorg is het zo geregeld dat elke erkende instelling een toezicht­houdend orgaan moet hebben. Deze onafhankelijke raad van toezicht houdt toezicht op het beleid van de raad van bestuur. “Vroeger kwam de raad van toezicht vier keer per jaar langs om in een besloten vergadering met het bestuur hun toestemming te geven voor het beleid”, vertelt Konings. “Die tijd is gelukkig voorbij. De meeste raden van toezicht zijn tegenwoordig veel meer betrokken bij hun instelling. Zij gaan vaak volop in gesprek met werknemers en cliënten en baseren hun adviezen aan het bestuur op wat ze zien in de praktijk.”
“Raden van toezicht zijn tegenwoordig veel meer betrokken.”
“Gezien de maatschappelijke veranderingen is een dialoog tussen interne toezichthouders en de organisatie waarop zij toezicht houden geen vrij­blijvende keuze meer”, benadrukt Konings. “Over vijf jaar ziet ons zorg­landschap er echt anders uit dan nu. Er is nu een maatschappelijke discussie nodig om te kunnen anticiperen op wat er om ons heen gebeurt en om daar straks op te kunnen acteren.”