Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Laatste groep radio­piraten gaat ver voor gevaarlijke hobby

Laatste groep radio­piraten gaat ver voor gevaarlijke hobby

Met de komst van internetradio lijkt illegaal ethergebruik tot het verleden te behoren. Toch zijn er fanatieke radiopiraten die er alles aan doen om hun hobby te behouden. Dat levert soms onveilige situaties op. Voor de omgeving, maar ook voor toezicht­houders.

Uitzendapparatuur die in elektriciteitsmasten wordt gehesen. Toezicht­houders die worden ingesloten. Asbest dat wordt uitgestrooid in de omgeving van een illegale uitzendlocatie. Radiopiraten, radiomakers die zonder vergunning gebruikmaken van een radiofrequentie om hun programma’s uit te zenden, gaan héél ver om hun hobby te beschermen. Als Hoofd Media en Netwerken van de afdeling Toezicht van Agentschap Telecom kent Ties Dammers de groep overtreders op zijn duimpje.

Niet-willers en twijfelaars

“Zoals bij de meeste dingen die niet mogen, zijn er twijfelende en kwaadwillende overtreders”, vertelt Dammers. “De meeste twijfelende overtreders zijn inmiddels gestopt met uitzenden. Want sinds 2013 kunnen we – na uitgebreide voorlichting hierover – direct bestraffen. Illegale uitzenders kozen toen massaal eieren voor hun geld en gingen uitzenden via internet of vroegen een vergunning aan. Dit zorgde voor een afname van illegale zenders met wel veertig procent.”
“Zoals bij de meeste dingen die niet mogen, zijn er twijfelende en kwaadwillende overtreders.”
“Een kleine groep kwaadwillende overtreders blijft stug doorgaan”, vult Dammers aan. “Ze vinden radiopiraterij een onmisbaar onderdeel van hun cultuur. Juist het feit dat het verboden is, maakt het voor hen leuk.”

Recht op ongestoord frequentiegebruik

Het illegaal uitzenden van radioprogramma’s lijkt onschuldig, maar is niet voor niets verboden. “In het bruikbare deel van de ether is schaarste, daarom werken we met vergunningen”, legt Dammers uit. “Gebruikers die betalen voor een vergunning hebben recht op ongestoord gebruik. Wanneer een illegale zender hun frequentie stoort, lopen de legale zenders luisteraars – en daarmee advertentie-inkomsten – mis.”

Ties Dammers

Daarnaast kan illegaal gebruik van radiofrequenties ook gevaarlijk zijn, bijvoorbeeld voor landende vliegtuigen. Dammers: “Die willen niet opeens een verstoring door de speakers horen tijdens hun communicatie met de luchtverkeersleiding. Of Frans Bauer.”

Boetes ontlopen

De boetes voor piraterij kunnen hoog oplopen. “Overtreders bedenken echter steeds nieuwe manieren om daar onderuit te komen”, vertelt Dammers. “Wanneer we een illegale uitzending opsporen, sturen we de boete naar de eigenaar van de locatie waar de illegale uitzending heeft plaatsgevonden. Om de boete te ontlopen, zenden steeds meer piraten onbemand uit. Vanaf andermans locatie zoals vanuit een container op een terrein van Staatsbosbeheer of een elektriciteitsmast.”

Wendbaarheid

“Als we merken dat piraten hun zenders in hoge bomen hangen, volgen de inspecteurs een boomklimcursus. Als ze hun zenders in een zeecontainer verstoppen, schaffen we snijbranders aan om die open te kunnen maken,” zegt Dammers over de acties die Agentschap Telecom onderneemt tegen radiopiraterij.
Spelen toezichthouders en radiopiraten een kat-en-muis-spel? Dammers noemt de handhavingsactiviteiten van Agentschap Telecom liever een voorbeeld van wendbaarheid. “We zijn een toezichthouder die moet opereren binnen een snel veranderend werkveld. Daarom moeten we flexibel kunnen inspelen op elke situatie. Dat doen we dus ook bij de handhaving van radiopiraten.”

Werken onder politiebegeleiding

Veel mensen zien radiopiraterij als kwajongensgedrag. Het is echter niet altijd zo onschuldig. “Wanneer we een onbemand uitzendstation ont­mantelen, wordt ons dat niet altijd in dank afgenomen”, vertelt Dammers. “We krijgen te maken met verbaal geweld en soms ook met bedreiging en mishandeling. We doen een aantal keer per jaar aangifte en werken vaak ook onder politiebegeleiding.”
Niet alleen de toezichthouder, ook de omgeving kan last krijgen van kwaadwillende radiopiraten. “Om op verstopte, clandestiene locaties aan elektriciteit te komen, wordt vaak stroom afgetapt bij publieke bouw­werken. Het kan bijvoorbeeld gaan om gemalen die dan niet goed kunnen functioneren. Maar ook om elektriciteitsmasten of telecomopstelpunten, wat de bereikbaarheid van 112 in gevaar kan brengen.”
Enkele piraten gaan zelfs zo ver dat ze hun uitzendstations beschermen met snippers asbest. Die worden door de wind verspreid in de omgeving. Dammers: “Dit soort praktijken maakt duidelijk dat illegale radiozenders steeds meer een maatschappelijk probleem worden.”

Geen folklore

“Inmiddels groeit een breed besef dat de praktijken van radiopiraten een serieus probleem zijn en niet een vorm van onschuldige folklore”, signaleert Dammers. “Dat blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat veiligheids­regio’s en politie steeds meer inzien dat hun bijdrage aan de handhaving noodzakelijk én zinvol is. We hopen dan ook dat overtreders en hun naasten gaan inzien dat de risico’s die ze nemen voor hun hobby inmiddels vaak onverantwoord groot zijn.”
“Inmiddels groeit een breed besef dat de praktijken van radiopiraten een serieus probleem zijn en niet een vorm van onschuldige folklore.”
Als de groep overtreders nu nog maar zo klein is, kunnen we ze dan niet beter gewoon gedogen? “Zeker niet”, zegt Dammers beslist. “Het is inder­daad zo dat een relatief kleine groep overtreders ons druk bezighoudt. Maar als we het loslaten, gaan er direct weer allerlei stations de lucht in en dat gaan legale stations dan weer merken. Het is om economische en maatschappelijke redenen belangrijk dat Agentschap Telecom illegaal frequentiegebruik beheersbaar houdt en blijft ontmoedigen. En ik verwacht dat we dat voorlopig ook echt moeten blijven doen, tot de FM-frequentieband uiteindelijk verdwijnt – naar verwachting over een jaar of tien.”
Agentschap Telecom waarborgt de beschikbaarheid van moderne en betrouwbare telecommunicatie in en voor Nederland. Het verdeelt de radiofrequenties in ons land en houdt toezicht op het gebruik ervan. Bij Agentschap Telecom werken zo’n driehonderd professionals die zich bezighouden met de uitvoering van het toezicht op wet- en regelgeving op het gebied van telecommunicatie.