Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Toezicht op tankstations: is het ooit genoeg?

Toezicht op tankstations: is het ooit genoeg?

Op zaterdagavond 3 september woedde er een grote brand bij het Shell-tankstation langs de A12 ter hoogte van Gouda. In een poging tot zelfmoord was een man met volle vaart tegen een tankzuil aangereden. De heftige beelden vulden al snel het nieuws. De vraag die direct luidde: is het toezicht op tankstations wel in orde?

Grote incidenten bij tankstations komen in Nederland niet zo vaak voor. Veel mensen schrokken dan ook toen in september 2016 een grote brand ontstond bij Shell-tankstation De Andel bij Gouda. Het gebouw raakte volledig verwoest en enkele auto’s brandden uit. Hoe kon dit gebeuren? Heeft het toezicht gefaald?

Lisanne Henneveld

“Absoluut niet”, zegt Lisanne Henneveld, jurist bij BETA, de belangenvereniging voor zelfstandige tankstations. Zij ziet het incident bij het tankstation – dat overigens niet is aangesloten bij de vereniging – juist als bewijs dat tankstations in Nederland relatief veilig zijn.
“Het is waar dat er een grote brand is geweest en dat is vervelend. Maar er is ondanks de aanwezig­heid van explosieve stoffen niets ontploft. Voor zover ik heb begrepen, zijn veiligheidsmechanismen in werking getreden, heeft het personeel juist gehandeld en is de schade relatief beperkt gebleven. Juist dankzij deze procedures, regels en hand­leidingen kennen we in Nederland geen grote incidenten bij tankstations.”
“Het is de vraag of je allerlei regels moet aanpassen vanwege een extreme, uitzonderlijke situatie.”
“Misschien had de brand met extra regel­geving voorkomen kunnen worden”, vervolgt Henneveld. “Je zou bijvoorbeeld kunnen bedenken dat het niet mogelijk zou mogen zijn om vlak voor een tankstation veel vaart te maken. Dat er een bochtje in de weg moet komen. Maar wat er is gebeurd in Gouda is zo’n extreme, uitzonderlijke situatie. Het is de vraag of je daar allerlei regels voor moet aanpassen.”

Vergrootglas

Vanwege de brandgevaarlijke stoffen op hun terrein liggen tankstations van oudsher onder een vergrootglas. Ondernemers moeten zich houden aan allerlei regels en verplichtingen die ervoor zorgen dat de tankstations veilig kunnen functioneren. “Tankstationondernemers zien daar over het algemeen zeker het belang van in”, benadrukt Henneveld. “Veiligheid staat bij onze leden hoog in het vaandel. Zij weten als geen ander aan welke regels ze moeten voldoen en hoe sterk ze gecontroleerd worden.”

Te veel verschil in toezicht

Het toezicht op de naleving van veiligheidsregels voor tankstations was vroeger ondergebracht bij gemeenten. Tegenwoordig gaan omgevings­diensten erover. Henneveld: “Als branchevereniging zijn we daar in principe blij mee. We merken dat er daardoor meer eenheid is in de regelgeving en dat is uiteindelijk goed voor onze leden. Het veranderde toezicht was voor sommige ondernemers aanvankelijk wel even schrikken. Er werden opeens allerlei zaken gecontroleerd waar door de gemeente niet op werd gelet.”
“Wij mogen van professionele omgevingsdiensten toch een aanpak verwachten die landelijk afgestemd is?”
“Toch zijn we er wat eenheid betreft nog lang niet”, vindt Henneveld. “Er is nog steeds veel verschil tussen de manier waarop de diverse milieudiensten de regels controleren. Sommige diensten gaan bijvoorbeeld uit van de goede wil van ondernemers. Zij laten de teugels vieren als structureel aan alle regels wordt voldaan. Andere omgevingsdiensten gaan juist uit van het negatieve en zijn daardoor geneigd om allerlei extra controles uit te voeren. Dat kost de onder­nemers veel tijd en moeite. En het komt naar onze mening de veiligheid lang niet altijd ten goede. Wij mogen van professionele omgevings­diensten toch een aanpak verwachten die landelijk afgestemd is?”

Digitale handboeken

BETA zet zich ervoor in dat toezicht op tankstations haar leden zo min mogelijk tijd en moeite kost. De vereniging is daarom voorstander van risicogericht toezicht, dat doorgaans leidt tot minder controles. Het gebruik van moderne middelen kan daarbij helpen. Henneveld: “Bij een inspectie moeten tankstationondernemers een installatieboek kunnen laten zien waarin alle resultaten van keuringen, inspecties en controles zijn opgenomen. Wij stimuleren onze ondernemers om dit zoveel mogelijk te digitaliseren.”
Digitale handboeken hebben ook voordelen voor toezichthouders. Die kunnen dan ook voorafgaand aan een inspectie al controleren of alle documenten in orde zijn. Als dat zo is, gaat de controle veel sneller en soepeler. Dat mes snijdt aan twee kanten: het vergemakkelijkt het toezicht voor zowel de ondernemer als de inspecteur.

Landelijk toezicht op tankstations

Binnen het Vakberaad Omgevingsdiensten kan het toezicht op tankstations op bijzondere aandacht rekenen. De Milieudienst Rijnmond (DCMR) heeft in afstemming met de branche een checklist voor toezicht ontwikkeld die de werkgroep landelijk wil uitrollen. De uniformiteit van het toezicht is nu nog niet optimaal. Sommige tankstations zijn bijvoorbeeld nooit goed gecontroleerd door hun gemeente. Daar lopen de omgevingsdiensten nu tegenaan. Ook doen nog niet alle omgevingsdiensten actief mee; sommige kiezen voor hun eigen aanpak.

Uiteindelijk is het de bedoeling dat alle omgevingsdiensten steeds professioneler en risicogericht hun toezicht gaan uitvoeren. Dit houdt onder meer in dat een tankstation minder vaak bezocht wordt als alles aantoonbaar in orde is. Zijn zaken regelmatig niet in orde, dan blijven de controles plaatsvinden en vinden ze zelfs vaker plaats.