Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Jeugdboa’s in Hilversum brengen jongeren in kaart

Jeugdboa’s in Hilversum brengen jongeren in kaart

“Kom, we nemen nog even de lift.” Centrum van Hilversum, zeven uur ’s avonds. Jeugdboa’s Julia en Sebastiaan rijden hun fietsen in de lift van de parkeergarage. Boven aangekomen scannen ze de lege garage op de aanwezigheid van hangjongeren. Er liggen peuken, ze zien een ‘verdachte plas’, maar jongeren zijn er niet. “Op naar de volgende locatie.” Steeds meer gemeenten kiezen voor de inzet van speciale jeugdboa’s. ToeZine ging mee op pad en zag wat ze kunnen betekenen.

In Hilversum had de overlast van hangjongeren in ‘Oost’ in oktober 2016 een dieptepunt bereikt. Tijd voor de gemeente om een nieuwe aanpak uit te proberen. “We zagen dat er een gat zat tussen wat jeugdwerk kan en wat de politie doet”, vertelt Koen Kokkeler, coördinator Openbare Orde en Veiligheid (OVV) in Hilversum. “We hadden behoefte aan laagdrempelig toezicht. Mensen die contact legden met de jongeren en vooral zicht hadden op de groepsdynamiek. De jeugdboa’s bleken een uitkomst.”
Jeugdboa Sebastiaan: "Het mooie is dat de jongeren niet meer wegrennen als ze ons zien, maar blijven zitten. We hebben contact met ze en dat willen we zo houden.”

Overlast op het JP Thijsseplein

Jeugdboa’s Julia en Sebastiaan fietsen naar het JP Thijsseplein. “Hier was de overlast in 2016 het grootst”, vertelt Sebastiaan tijdens de rit door de stad. “Soms kwamen er wel achttien jongeren naar het plein die herrie maakten, afval achterlieten en soms bedreigend overkwamen. Buurtbewoners kwamen in opstand, de sfeer was grimmig. De politie ging er wel op af, maar dat leidde tot een kat-en-muisspel waarvan de jongeren alleen maar genoten.” Dat was het moment dat besloten werd om de jeugdboa’s in te schakelen. Sebastiaan was al werkzaam als jeugdboa in een andere stad en werd door jeugdboa.nl ingezet in Hilversum. “Wij zijn gaan praten met die jongeren. We halen zoveel uit die gesprekken. Inmiddels hebben we 92 jongeren in kaart. Het mooie is dat de jongeren nu niet wegrennen als ze ons zien, maar blijven zitten. We hebben nu contact met hen en dat willen we zo houden.”

JP Thijsseplein

Idee achter jeugdboa’s

Jeugdboa’s beperken de overlast van hangjongeren door contact met hen te maken, groepen te monitoren en hulpvragen te signaleren. Jeugdboa-coach Patrick Smelt, medeoprichter van jeugdboa.nl, begon in 2010 in Ede met het coachen van jeugdboa’s. Met een achtergrond als jeugdwerker én wijkagent wist hij precies wat er ontbrak. “Ik wist goed wat wel en niet werkt in het contact met jongeren. Ik heb die eerste jeugdboa’s getraind en samen met hen gekeken naar welke methodieken werkten en hoe we van meerwaarde konden zijn. Inmiddels zijn in zo’n zestig plaatsen jeugdboa’s aan het werk volgens onze methodiek.”

De methodiek van jeugdboa.nl

Een van de organisaties die gemeenten adviseert bij de inzet van jeugdboa’s en trainingen aanbiedt, is jeugdboa.nl. Ook heeft Jeugdboa.nl een eigen team jeugdboa's die kunnen ondersteunen in de opstartfase en bij de uitvoering. De training van jeugdboa.nl bestaat uit een theoretisch deel en een praktijkdeel. In drie dagen leren de boa’s eerst de methodiek. Die bestaat vooral uit het in kaart brengen van een jeugdgroep via de plus-min-mee-methode. Daarbij bespreekt de jeugdboa met ketenpartners, zoals de politie en jeugdwerk, welke jongeren positief gedrag laten zien, wie er meelopen en wie een negatieve invloed hebben. Die informatie wordt vervolgens in een app gezet, waartoe deze partners toegang hebben. Zo kunnen ze contact hebben over de jongeren, naar elkaar doorverwijzen als hulp of juist straf nodig is en continu monitoren. Na de theorie volgt het praktijkdeel; de jeugdboa’s lopen dan een jaar lang stage bij een andere jeugdboa. Ze leren het vak dan in de praktijk. Daarnaast krijgen ze extra trainingen, bijvoorbeeld voor het houden van thuisgesprekken of het monitoren van jongeren op social media.

Stille getuigen

Op het JP Thijsseplein is het rustig vanavond. Aan de peuken is te zien dat er wel jongeren zijn geweest. “Ook zonder jongeren kunnen we aan de ‘stille getuigen’ al veel zien”, zegt Julia. Ze koos voor de opleiding tot jeugdboa, omdat het een mooie uitdaging leek. “De jeugd is de toekomst. Iedereen verdient een kans. Soms hangen ze buiten en gooien ruiten in, maar wat speelt er achter de voordeur? Ik vind het echt mooi om daar achter te komen en die jongeren te helpen waar nodig.” Sebastiaan vult aan: “Je moet door het straatspel heen prikken en de verbinding maken. Het is zo mooi als dat lukt. Niet alleen voor de jongeren, maar ook voor een veilige en leefbare straat.”
Koen Kokkeler: “De een heeft hulp nodig, bij een ander helpt straf en met een derde blijkt eigenlijk niets mis. De jeugdboa’s weten feilloos het gedrag van jongeren te interpreteren.”

Vak apart

Jeugdboa’s zijn boa’s die gespecialiseerd zijn in het vastleggen van de groepsdynamische processen binnen jeugdgroepen. Dat ziet ook OOV-coördinator Kokkeler. Het grootste resultaat is volgens hem dat Hilversum de jongeren niet meer als groepen behandeld, maar inzoomt op personen. “Daardoor kun je veel beter gericht op een individu maatregelen treffen; de een heeft hulp nodig, bij een ander helpt straf en met een derde blijkt eigenlijk niets mis. De jeugdboa’s weten feilloos het gedrag te interpreteren.” Dat kunnen zij beter dan ‘gewone’ boa’s openbare ruimte, meent Kokkeler. “Die zijn toch meer getraind op handhaven: waarschuwen en beboeten. Het contact aangaan, het inschatten van de groepsdynamiek en beoordelen van de individuele rol is echt een vak apart.”

Agressieve reactie

Intussen fietsen Sebastiaan en Julia nog langs een laatste ‘hot spot’. Dan hebben ze alle twintig locaties van de dag gehad. In het overdekte winkelcentrum draait een oudere man net een joint. “Wel buiten oproken, hé?”, vraagt Julia. Het leidt tot een agressieve reactie. De man blijkt bekend bij een opvang voor verwarde personen. Sebastiaan praat nog even met de man, maar laat het er dan bij zitten. “Ik ga dit niet op de spits drijven, dat heeft geen zin.” De verwarde man is ouder dan ‘jeugd’. “Maar op straat maken we geen onderscheid. We richten ons op jongeren, maar sluiten natuurlijk niet onze ogen voor incidenten.”

Van pilot naar standaard

De jeugdboa’s in Hilversum zijn inmiddels geen pilot meer, maar zijn opgenomen in de standaardbegroting van de gemeente. Kokkeler was in eerste instantie best sceptisch over de inzet van jeugdboa’s. “Ik vroeg me af of het probleem niet kon worden opgelost met de mensen die we hadden. Maar een motie in de gemeenteraad leidde tot de pilot. Uiteindelijk ben ik daar heel blij mee. Ik wil ze echt niet meer kwijt.”

Jeugdboa’s in steeds meer gemeenten

Steeds meer gemeenten kiezen ervoor om boa’s openbare ruimte op te leiden tot jeugdboa. In Amersfoort bijvoorbeeld zijn sinds begin 2017 zes jeugdboa’s aan de slag. Saskia Hofman, teammanager Handhaving vertelt: “Wij hadden wel straatcoaches, maar die hadden toch wat minder zicht op de dynamiek binnen de groep. We wilden meer informatie over de jongeren, dus heb ik zes boa’s laten opleiden tot jeugdboa. Zij halen veel informatie uit de groepen, investeren tijd om te signaleren. Die informatie geven ze door aan jeugdwerk en politie, waardoor ze een goede partner in de keten vormen. Sommige jongeren zijn echte boefjes, andere zijn meelopers of hebben hulp nodig. De politie en jeugdwerk zijn daarin zeker geïnteresseerd. De aanpak leidt echt tot minder overlast.”