Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Inspectie SZW zoekt samenwerking met glastuinbouw: ”We kunnen niet alléén de wereld veranderen”

Inspectie SZW zoekt samenwerking met glastuinbouw: ”We kunnen niet alléén de wereld veranderen”

Sinds een jaar werkt de Inspectie SZW nauw samen met stakeholders in de glastuinbouw om eerlijk, veilig en gezond werken in de sector te bevorderen. “Als we niet voor deze aanpak kiezen, komen we elkaar tegen in de rechtszaal en verandert er uiteindelijk nauwelijks iets.”

“Ik zoek de samenwerking met de sector vanuit de overtuiging dat wij als toezichthouder alleen niet de wereld kunnen veranderen.” Aan het woord is Mark Geers, programmamanager voor de agrarische en groene sector bij de Inspectie SZW (Sociale Zaken en Werkgelegenheid). Zijn programma richt zich op land- en tuinbouwbedrijven, maar ook op loonwerkbedrijven en ondernemingen in de hoveniers- en groenvoorziening. ”Wij bestrijden arbeidsmarktfraude, bevorderen de arbeidsomstandigheden en sporen bijvoorbeeld schijnconstructies op.”

Gezamenlijk overleg

“In de agrarische en groene sector kwamen we regelmatig situaties tegen waarbij werknemers illegaal werkten, werden onderbetaald, te lange dagen maakten en te weinig rusttijd kregen”, vertelt Geers. “Soms ging het zelfs om uitwassen om bewust belasting en sociale premies te ontwijken.” Om de naleving van wet- en regelgeving in de sector te verbeteren, nam de Inspectie SZW in het voorjaar van 2017 het initiatief tot een overleg met brancheorganisatie LTO Nederland en vakbonden FNV en CNV. “Dat leidde tot een start om samen te streven naar eerlijk, veilig en gezond werk binnen de sector.”

Welbegrepen eigenbelang

Geers meent dat draagvlak bij partijen die er in de sector toe doen een belangrijke voorwaarde is om verschil te maken op het gebied eerlijk, veilig en gezond werken. “Daarbij probeer ik te zoeken naar een welbegrepen eigenbelang voor alle betrokkenen. Het is belangrijk dat bedrijven zelf de urgentie voelen.”
“In de agrarische en groene sector kwamen we regelmatig situaties tegen waarbij werknemers illegaal werkten, werden onderbetaald, te lange dagen maakten en te weinig rusttijd kregen.”
Het overleg met LTO richtte zich niet toevallig voornamelijk op de glastuinbouw. “Van deze economisch vitale en innovatieve deelsector hadden we het vermoeden dat ze sneller het belang zouden zien van eerlijk, gezond en veilig werken. In deze competitieve markt zitten bedrijven niet te wachten op slechte publiciteit. Daarnaast kampen ondernemers met een groeiend arbeidsmarktprobleem: goede werknemers zijn schaars en hebben steeds meer keuze om ergens anders aan de slag te gaan. Het is daarom voor zowel individuele bedrijven als de gehele sector essentieel om als goed werkgever te boek te staan.”

Goed werkgeverschap

De bijeenkomst in het voorjaar van 2017 bleek een succes en leidde al snel tot een vervolg. Het vertrouwen in elkaar groeide en de samenwerking kreeg vorm. Tijdens de jaarlijkse ‘Decent Work Day’ op 7 oktober brachten de Inspectie SZW en LTO Nederland gezamenlijk een statement naar buiten over eerlijk, gezond en veilig werken. “Ook wisselen we vaker informatie met elkaar uit. Zo meldde een glastuinbouwbedrijf een ongeval met een ingeleende uitzendkracht niet. Wij hebben toen extra informatie aan LTO Glaskracht verschaft over de meldingsplicht na arbeidsongevallen. Dat hebben zij voor hun leden op de website geplaatst.”
LTO Nederland ging bovendien aan de slag met gedragsregels voor leden op het gebied van eerlijk werken. LTO Glaskracht startte het programma ‘Verantwoord glastuinbouw’: een nieuwe koers die is gericht op arbeid en goed werkgeverschap.
Inspectie SZW bracht recent haar jaarverslag over 2017 uit. Hierin (op pagina 67) reageert LTO Glaskracht op de samenwerking.

Deense Karren

Een heel tastbaar voorbeeld van vooruitgang is volgens Geers de actie van de sector na een bedrijfsongeval met zogenoemde ‘Deense Karren’. “Deze karren - die in de glastuinbouw veel gebruikt worden om planten op te slaan en te transporteren - zijn niet gemaakt om te stapelen. Toch gebeurt dat regelmatig. Tijdens het verplaatsen van deze gestapelde karren raakte een 15-jarige vakantiemedewerker een deel van zijn vinger kwijt. In plaats van enkel handhaven door een ongevalsboeterapport op te maken, gingen we direct met de sector in gesprek over verbetering. De sector maakte daarop afspraken met enkele leveranciers voor nieuwe soorten karren, die wel gestapeld kunnen worden. Zo zijn er innovatieve oplossingen bedacht voor zowel retail- als transportkarren.”

Mooie resultaten

Volgens Geers kan het dus heel mooie resultaten opleveren wanneer een inspectie samenwerkt met een sector. “Het gaat erom dat je ze de tijd geeft, luistert naar hun argumenten en je expertise aanbiedt. Het is wel belangrijk om je steeds bewust te zijn van je rol als toezichthouder en goed na te denken hoever je gaat in de toenadering en samenwerking. Bedenk bijvoorbeeld vooraf of de sector zich ervoor leent om dit soort afspraken te maken. Als Inspectie SZW zoeken wij heel actief naar het effect van onze interventies. We maken vooraf een risicoanalyse van sectoren en analyseren wat de motieven kunnen zijn van een ondernemer om de regels wel of niet na te leven. Op basis van deze informatie bekijken welke interventie we het beste kunnen inzetten. Van communicatie, overleg tot samenwerking met een brancheorganisatie.
“Het is wel belangrijk om je steeds bewust te zijn van je rol als toezichthouder en goed na te denken hoever je gaat in de toenadering en samenwerking.”
Wanneer bedrijven bewust de wet overtreden, enkel vanuit financieel eigenbelang, moet je als inspectie teruggaan naar je klassieke basistaak. Dan is het een kwestie van inspecteren en handhaven. Maar ik ben ervan overtuigd dat als we niet voor samenwerking kiezen, we elkaar zullen tegenkomen in de rechtbank. Dan beland je in een strijdmodel, waarbij er uiteindelijk nauwelijks iets verandert.”

Dun lijntje

Heel even leek het broze vertrouwen te verdwijnen toen Inspectie SZW in mei 2017 het rapport ‘Staat van eerlijk werk, loon naar werken’ publiceerde. LTO Nederland en LTO Glaskracht reageerden verbolgen over de in hun ogen ‘ongelukkige formuleringen’ in het rapport. Geers: “Dit toont het dunne lijntje dat je als inspectie bewandelt. In de sector vallen termen als ‘arbeidsuitbuiting’ gemakkelijk verkeerd bij het merendeel van de ondernemers in de sector die het ongetwijfeld wél goed willen doen.” De kritiek leidde tot een verhelderend gesprek tussen de brancheorganisatie en inspecteur-generaal Marc Kuipers van Inspectie SZW. “De samenwerking tussen de partijen is daarna alleen maar hechter geworden.”