Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
De Douane, de inspecties en 1,7 miljoen ton vracht

De Douane, de inspecties en 1,7 miljoen ton vracht

In het Joint Inspection Center van Schiphol werken Douane en verschillende inspectiediensten samen om de vracht te controleren. Hoewel het JIC over een indrukwekkend arsenaal aan scanapparatuur beschikt, leent het toenemend aantal koerierspakketten zich niet meer voor de klassieke werkwijze, geeft Jan Kamp, directeur van Douane Schiphol Cargo, aan. “Eigenlijk zou ik die goederenstroom niet meer zo intensief willen controleren.”

Er staat een aantal aanhangers met daarop platen vol opgestapelde dozen met een net eromheen klaar voor een klein gebouw. Deze rollen straks door de ULD-scanner (Unit Load Device) van Douane Schiphol Cargo. Pal naast deze ‘scantunnel’ staat het Joint Inspection Centre (JIC), een loods van drie verdiepingen met een vloeroppervlak van ongeveer een voetbalveld. Daar werken Douane en diverse handhavers en inspectiediensten, zoals de Inspectie Leefomgeving en Transport, Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming, de Koninklijke Marechaussee en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, 24/7 samen om steekproefsgewijs de 1,7 miljoen ton vracht die Schiphol jaarlijks vervoert te controleren. Het JIC omvat een expeditie-vloer, opslag- en onderzoeksruimten, stalling voor voertuigen, kantoren en een opleidingscentrum.

Veilig door de scantunnel

In de controlekamer op de bovenste verdieping zit een operator met twaalf grote beeldschermen langs de wand en een rij computerschermen voor zijn neus. Hij volgt het scanproces van een ‘bloemenplaat’ uit Kenia. Van de ruim 3000 camera’s die op de luchthaven hangen, zijn er zestig geïnstalleerd in en rond het JIC. De operator bekijkt of zijn collega’s bij de scantunnel de vracht op de juiste manier op het dek plaatsen, of iedereen veilig staat en of de lading goed over het hydraulisch systeem door de scanner rolt. Ook houdt hij het terrein in de gaten.
“Criminelen zijn vernuftig, soms zitten er drugs verstopt in de bloemkopjes, in de stelen, maar soms ook in de randen van de dozen.”
In de analistenruimte, naast die van de operator, krijgt een medewerker de scanbeelden binnen van de Keniaanse bloemen. Als integriteitsmaatregel ontvangen de analisten de scan van een willekeurige lading. Ze kunnen dus niet zelf kiezen welke beelden ze controleren. De analist bekijkt in eerste instantie of de ligging van de stelen en bloemkoppen overeenkomen met hoe de dozen zijn gestapeld. Vanaf de boven- en zijkant gezien. Hij zoekt naar afwijkende vormen op de scanbeelden. In zwart-wit of in verschillende kleuren en met scherpe en vervaagde lijnen. “Criminelen zijn vernuftig, soms zitten er drugs verstopt in de bloemkopjes, in de stelen, maar soms ook in de randen van de dozen,” legt de analist uit. “Deze bloemen liggen mooi op een rij en het beeld toont geen onregelmatigheden.”

Wit of rood scherm

Aan het einde van de ULD-scan, staat de chauffeur met de lading bloemen te wachten op een signaal. Het scherm aan het einde van de scantunnel kleurt wit, dat betekent dat de lading zonder verdere controle door mag. Had de analist wel iets verdachts aangetroffen, dan kreeg de chauffeur een rood scherm. De ‘rode plaat’ was dan via het rollerbaansysteem van het JIC binnengebracht. Op de expeditie-vloer hadden inspecteurs van de betreffende inspectiediensten de dozen dan nader onderzocht. Bijvoorbeeld met een van de acht speurhonden die aan de vracht snuffelen op zoek naar drugs, tabak of geld.

Technologische oplossingen

Schiphol is de derde luchthaven van Europa, na Frankfurt en Parijs. Schiphol SmartGate Cargo (SSGC) is een van de eerste publiek-private samenwerkingsprojecten in de gehele luchtvaartsector. Het Joint Inspection Center maakt onderdeel uit van het programma SmartGate. Doel is een zo efficiënt mogelijke afhandeling van de vracht. In het JIC werkt de Douane nauw samen met verschillende handhavers en inspectiediensten. Ze streven ernaar om op een zo slim mogelijke manier informatie te verzamelen en daar de risico’s uit te halen, gebruikmakend van de nieuwste technologische oplossingen.
Vracht moet zo vlot mogelijk worden afgehandeld, maar snelheid staat haaks op grondigheid. Vandaar dat de technologie binnen het JIC state of the art is. In het multifunctionele gebouw staat een indrukwekkende verzameling scanapparatuur. Voor grote pakketten, mobiele scans voor handmatig gebruik op locatie of een remote scan waarmee speciaal gecertificeerde bedrijven zelf scanbeelden kunnen maken en op kunnen sturen naar de douane. Daarop krijgen ze groen licht voor hun vracht of er komen beambten ter plaatse om te controleren.
“Vier uur voordat een vliegtuig op de luchthaven landt, moeten we al informatie binnen hebben over de vracht.”
Jan Kamp, directeur van Douane Schiphol Cargo, geeft ToeZine een rondleiding door het JIC. “Vier uur voordat een vliegtuig op de luchthaven landt, moeten we al informatie binnen hebben over de vracht,” vertelt hij. Uit de grote informatiestroom selecteert het Douane Landelijk Tactisch Centrum welke lading door de ULD-scanner gaat. Kamp benoemt een aantal risicoprofielen die ze daarbij hanteren: risicogebieden voor verdovende middelen, namaakproducten of bedreigde flora en fauna, vrachten die atypische routes afleggen, maar ook ‘geschenkpakketten’ van particulier aan particulier. Deze laatste pakketten gaan allemaal apart door een CT-scan. Deze scanner is overigens het neusje van de zalm: het kan een verdacht onderdeel in een pakketje selecteren en van alle kanten belichten of visueel in plakjes snijden.

Jan Kamp

Verdachte lading

Alle lading die per vrachtwagen naar het laadplatform van de luchthaven wordt gereden, passeert de nucleaire detectiepoorten die röntgenstraling kunnen signaleren. Nucleaire stoffen komen voor in bijvoorbeeld medicijnen. Het is van groot belang dat dit type zendingen vooraf wordt gemeld en afgehandeld, want deze producten moeten zo snel mogelijk bij de patiënt aankomen. Signalen van een verdachte lading worden nader onderzocht door de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming. “Vaak gaat het om materiaal dat van nature straalt en niet gevaarlijk is,” legt Kamp uit. “Keramiek, ziekenhuisafval en zelfs broccoli geven wat straling af.”
In het JIC zijn diverse ruimtes voor opslag, koelen, quarantaine en onderzoek. Kamp schuift een deur open van de grote ruimte voor inbeslaggenomen spullen. De sterke geur die er hangt, wordt gedomineerd door een zoetige waterpijptabak. Langs de wanden staan stellagekasten vol met zakken sigaretten, namaakmedicijnen, opgezette dieren en ga zo maar door. In de determinatieruimte worden goederen waarvan het vermoeden bestaat dat ze niet aan de regels voldoen, gecontroleerd. Specialisten kunnen bepalen of een product wel of niet is toegestaan. Komen de medewerkers van het JIC er niet uit, dan wordt er een monster doorgestuurd naar het Douane laboratorium in Amsterdam voor nauwkeuriger onderzoek. Een deel van de goederen wordt vernietigd, een deel wordt verhandeld via Domeinen Roerende Zaken.
“We moeten de illegale spullen uit de enorme berg van online verzendingen zien te halen.”
“E-commerce is best een uitdaging,” merkt Kamp op. “We moeten de illegale spullen uit de enorme berg van online verzendingen zien te halen.” In de eerste vier maanden van dit jaar onderschepte het team alleen al zo’n 2000 stroomstootwapens, voornamelijk uit pakketjes die via koeriersdiensten zijn verzonden. “Onze systemen zijn wel ingericht om tientallen miljoenen van die pakketjes als aangifte te kunnen ontvangen, maar de handhaving daarop is een uitdaging,” geeft Kamp aan. “Vroeger kon ik twee medewerkers op een lading van 10.000 zonnebrillen afsturen om te kijken of het nepartikelen betrof. Maar als we nu een profiel op zonnebrillen uitzetten en er zijn duizend zendingen met tien zonnebrillen, dan krijgen we duizend controleopdrachten. Het ene pakketje ligt hier, het andere daar.” Mensen sturen elkaar de gekste dingen op, daar moet de vlooienkam doorheen.

Controle op basis van data

Wat Kamp betreft, gaat Nederland op een andere manier handhaven. “Eigenlijk zou ik die goederenstroom niet meer zo intensief willen controleren, maar meer op basis van data willen werken." Een koper bijvoorbeeld, heeft ooit iets betaald voor het verzonden product. Een tussenpersoon die het product vervoert, wil dat het product voor een zo laag mogelijke waarde de grens passeert. Hij speelt voor Gekke Henkie wanneer hem bij de grens naar de waarde wordt gevraagd. Zo loopt Nederland veel invoerrechten mis. Er zijn data nodig om de waarde van de producten te bepalen. In China doen ze dat heel makkelijk, daar heeft de overheid toegang tot ieders creditcardgegevens. In Nederland zie ik dat niet gebeuren.” Kamp grinnikt. “Gelukkig maar.” Kamp sluit af: “We blijven zoeken naar een goede manier om met bedrijven af te spreken dat wij die data van hen tot onze beschikking krijgen."
De samenwerking in beeld