Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Toezicht in 2018: het jaar in perspectief

Toezicht in 2018: het jaar in perspectief

De uitkeringsfraude door Polen, het dramatische ongeluk met de Stint en ook de witwasfraude in de bankensector. Het afgelopen jaar waren er volop incidenten waarbij de rol van de toezichthouder ter discussie stond. Is dat een trend of toeval? En wat typeert 2018 op het gebied van toezicht? Drie experts in het toezichtsveld laten hun licht schijnen over het toezichtsjaar 2018 en blikken vooruit op 2019.

Van zichtbaar nuttig tot innovatief

“Het maatschappelijk nut van toezicht komt duidelijk naar voren”

Peter van der Knaap is voorzitter van Vide, de beroepsvereniging van professionals in toezicht, inspectie, handhaving en evaluatie.

De trends

Peter van der Knaap: “Het afgelopen jaar was er opvallend veel aandacht voor de effectiviteit van toezicht en handhaving. Doen we het op de juiste manier? Bereiken we voldoende effect? Is de controlekans groot genoeg? Kijk maar naar discussies over interventies door toezichthouders in 2018. Zoals bij het vmbo in Maastricht of de informatie over premies en voorwaarden van zorgverzekeraars. Daaruit komt het maatschappelijk nut van toezicht duidelijk naar voren. Naar mijn idee wordt dat nut steeds meer gezien. Het afgelopen jaar heb ik dan ook vrijwel geen roep gehoord om minder toezicht.”

“Een andere trend waarvan ik verwacht dat die zich doorzet, is dat toezichthouders de ondertoezichtstaanden steeds vaker vooraf adviseren. Vooral over dingen waarop ze moeten letten. In plaats van dat toezichtshouders alleen maar achteraf constateren dat er iets niet goed was. De keerzijde is dat inspecteurs bang zijn hiermee aansprakelijkheid over te nemen als het dan misgaat. Toch denk ik dat dit vaak een verstandige en effectieve aanpak kan zijn.”

De toekomst

“Een belangrijk thema voor Vide in 2019 is de effectiviteit van toezicht. Er is een spanningsveld tussen de roep om beter toezicht en de bezuinigingen erop. Hoe kan die spanning verdwijnen? Een mogelijke oplossing is innovatie. Maar ook een andere prioritering, bijvoorbeeld meer risicogestuurde gedragsbeïnvloeding, is een interessant idee. En soms is de grens aan wat er van toezichthouders gevraagd kan worden, wel bereikt.”
Van datastromen tot intensiever samenwerken

“Steeds meer data delen en breder samenwerken”

Jaap Cats is adjunct-directeur Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid

De trends

Jaap Cats: “De omgevingsdiensten zijn zich in 2018 meer gaan richten op datagestuurd werken. De hoeveelheid gegevens die we tot onze beschikking krijgen groeit, waardoor we gerichter toezicht kunnen houden. Om dit goed te doen, is wel meer samenwerking nodig. Tussen omgevingsdiensten, maar ook met organisaties als gemeenten en brandweer. We richten ons dan ook niet meer puur op ons eigen inspectiewerk, maar letten ook op signalen die van belang zijn voor andere organisaties. Hierdoor krijgt een bedrijf nu bijvoorbeeld niet meer drie inspecterende partijen over de vloer, maar slechts één.
Een prima ontwikkeling, voor toezichthouders én ondertoezichtstaanden.”

De toekomst

“Ik verwacht dat in 2019 de samenwerking tussen toezichtsorganisaties intensiveert. En dat omgevingsdiensten en inspecties steeds beter onderling gegevens gaan uitwisselen. Zodat we meer zien dan alleen ons eigen gebied en zo onze omgeving beter maken.”
Van nieuw ijkpunt tot scherpe discussie

“Toezichthouders zijn vaker onderwerp van gesprek”

Teusjan Vlot is algemeen secretaris van Bureau Inspectieraad

De trends

Teusjan Vlot: “Voor de rijksinspecties was 2018 een goed toezichtsjaar. Het was stabiel en veel organisaties hebben zich verder ontwikkeld. Het meest bepalende moment van 2018 – vanuit het perspectief van de rijksinspecties – was het rapport van de Commissie Sorgdrager over de fipronilcrisis. Hierin stond onder meer dat naast bedrijven in de eierketen ook de toezichthouder én ministeries verantwoordelijk waren. In mijn ogen is dit rapport een nieuw ijkpunt in de verhouding tussen overheidsbeleid en toezicht. Die verhouding staat al een paar jaar ter discussie, maar het debat is nu verscherpt. Het toezicht heeft soms last van onduidelijk of verouderd beleid. Tegelijkertijd moet een toezichthouder eerder signaleren dat bepaald beleid onuitvoerbaar is. En dit goed terugkoppelen aan de betreffende instanties. Hier is het laatste woord nog niet over gezegd.”

De toekomst

“In 2019 wordt de discussie over de onafhankelijke rol van toezichthouders nóg scherper. Steeds vaker staat onze rol centraal en is deze onderwerp van gesprek. Handelt de toezichthouder op de juiste manier? En is zij vrij in de keuzes die ze maakt? Wij moeten onze rol blijven bewaken. Want hoe meer onze onafhankelijkheid ter discussie komt te staan, hoe minder effectief we zijn.”

Inzage in trends? Meld u aan!

Het CCV publiceert begin 2019 een trendrapportage, waarin de trends van het afgelopen jaar uitgebreid worden besproken en geanalyseerd. Wilt u deze ontvangen? Meld u dan hier aan.