Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Verder kijken met de Toekomstnavigator

Verder kijken met de Toekomstnavigator

Hoe ziet onze wereld er over een paar jaar uit? Een kijkje in de toekomst is niet mogelijk. Maar je erin inleven wel. En dat deed de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT). Om zich beter te kunnen voorbereiden op wat komen gaat, bedacht de ILT de Toekomstnavigator. “Wat zouden we op dát moment voor actie ondernemen? En wat hebben we daarvoor nodig?”

“We zochten naar manieren om beter aan te sluiten bij ontwikkelingen in de maatschappij”, vertelt Tjitske Harmannij, adviseur bij de ILT. “Inspectiebrede risicoanalyses hadden we al. Maar daarbij kijk je vooral naar het verleden, niet vooruit. Wij wilden graag vijf tot tien jaar vooruitkijken. Die periode is lang genoeg om ons goed te kunnen voorbereiden op dat moment, en ook niet zo ver weg dat het lastig is om uitspraken over te doen. Met een inspectiebril kijken naar toekomstige, nog niet bestaande problemen en kansen. Dat is de Toekomstnavigator.”

Kunststof verpakkingen

“Het eerste onderwerp dat we aanpakten was kunststof verpakkingen. We denken namelijk dat er op dat gebied de komende jaren veel gaat veranderen, bijvoorbeeld de aanpak van plastic afval. Een perfect thema voor de Toekomstnavigator dus. We organiseerden een workshop en nodigden hiervoor een gemêleerd gezelschap uit om mee te denken. Wetenschappers, beleidsadviseurs, maar ook zogeheten dwarsdenkers: mensen van buitenaf die vanuit een anders perspectief tegen zaken aankijken. In dit geval was dat Merijn Tinga, beter bekend als de Plastic Soup Surfer.”
“Wat zijn de problemen en kansen over een aantal jaar? En wat hebben we nodig om deze op te lossen?”
“Onze vragen? Wat zijn de problemen en kansen over een aantal jaar? Wat hebben we nodig om deze op te lossen? En wat moeten onze inspecteurs dan kunnen? Op basis hiervan stelden we een aantal aanbevelingen op die voor de inspectie van belang zijn als zij zich goed willen voorbereiden op het thema kunststof verpakkingen.”

Het spoor, energie en aging

Deelnemers aan de Toekomstnavigator stellen aanbevelingen op voor de inspectie van de toekomst. Zoals het veranderen van regelgeving of anders opleiden van inspecteurs. Harmannij: “Het kan bijvoorbeeld zijn dat we voorzien dat onze inspecteurs over tien jaar meer chemische kennis moeten hebben dan nu. Dat hoeft op dit moment nog helemaal niet het geval te zijn, maar we doen net of we vijf of tien jaar verder zijn. Zo’n conclusie houdt in dat we hier nu al rekening mee moeten houden bij de opleiding van nieuwe en bestaande inspecteurs.”
“Ons doel is om strategische keuzes vast te stellen die ervoor zorgen dat de ILT goed is voorbereid op de toekomst.”
De volgende onderwerpen voor de Toekomstnavigator zijn mogelijk: het spoor, koelgassen en aging. “Bij het spoor moet je denken aan de gevolgen van zelfrijdende treinen en de toenemende drukte op het spoor. Liggen daar kansen? Wat voor risico’s brengt het met zich mee? Wat betreft koelgassen kijken we naar criminaliteit en lekverlies. Hoe kunnen we als inspectie hierop reageren? En aging heeft te maken met veroudering van bijvoorbeeld bruggen of pijpleidingen. Hoezeer hebben die te lijden onder omstandigheden die we nu nog niet kunnen voorzien, zoals eventuele extra belasting ervan over enkele jaren. Ons doel is om ontwikkelingen te signaleren die van invloed zijn op strategische keuzes die ervoor zorgen dat de inspectie in de toekomst goed is voorbereid.”

Inspectiebrede aanpak

De Toekomstnavigator schurkt soms aan tegen het maken van een beleidsplan. Ook in een beleidsplan staan strategische keuzes voor de toekomst centraal. Maar volgens Harmannij is de Toekomstnavigator toch echt wat anders. “Het grootste verschil zit hem in de inspectiebril waarmee we kijken naar een nog niet bestaand probleem en hoe de inspectie zich hierop kan voorbereiden. Maar de link met een beleidsplan snap ik wel. Daarom nodigen we ook beleidsadviseurs uit bij de workshops. Juist als het gaat om de toekomstige ontwikkelingen kunnen zij ervoor zorgen dat de aanbevelingen ook daadwerkelijk worden omgezet in nieuw strategisch beleid.”
“Iedere inspectie wil graag in de toekomst kunnen kijken. Met deze aanpak kom je er het dichtstbij.”
Ook voor andere inspecties is de Toekomstnavigator een interessante tool, denkt Harmannij. “Waarom zou je proberen het wiel opnieuw uit te vinden? We worden er inspectiebreed juist sterker van als we allemaal over dit soort dingen nadenken. En iedere inspectie wil graag in de toekomst kunnen kijken. Deze manier van denken brengt je er het dichtstbij.”

Dicht bij een prijs

De Toekomstnavigator was een van de vijf genomineerden voor de innovatieprijs Handhaving en Toezicht 2018. De jury was enthousiast over de methode en benieuwd naar de effecten ervan. Bovendien vond zij dat de Toekomstnavigator bijdraagt aan de risicogerichtheid van de ILT en verwacht ze dat ook andere toezichtsorganisaties ervan gebruik kunnen maken.

Ondanks het goede juryrapport ging de prijs aan de neus van de ILT voorbij. Toezicht tot het sociaal domein werd zowel de jury- als publiekswinnaar van 2018.

De werkgroep v.l.n.r.: Willard Elissen, Bahjet Abo-Sheer, Ed Auee, Rene Roorda, Tjitske Harmannij en Reinder Ubels. Op de foto ontbreken: Arend Kroes, Otto Delsman en Mara Berghout.