Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Als problemen in prostitutie zich verplaatsen

Foto: Inge van Mill

Als problemen in prostitutie zich verplaatsen

Kwaadwillende exploitanten van seksbedrijven profiteren ervan dat de ene gemeente soepeler is dan de andere. Hierdoor kunnen problemen in de prostitutie zich verplaatsen. Amsterdam hamert op samenwerking.

Wie in de hoofdstad een seksbedrijf wil beginnen, moet een goed uitgewerkt bedrijfsplan laten zien. Het houden van een verplichte intake, het zorgdragen voor voldoende toezicht, maar ook de verhuur- en arbeidsvoorwaarden zijn zaken die onder andere goed geregeld moeten zijn. Een Algemene Plaatselijke Verordening (APV) met strenge regels heeft ook een keerzijde: Amsterdamse exploitanten kunnen besluiten om eventuele malafide praktijken simpelweg te verplaatsen naar een andere gemeente waar andere, minder strenge eisen gelden. Of een escortbedrijf dat de lokaal geldende regels graag wil ontlopen vestigt zich officieel elders, maar blijft toch in Amsterdam actief. Beleidsadviseurs Brian Varma en Bregje Blokhuis van de gemeente Amsterdam zijn alert op dit verplaatsingseffect.

Geluk elders beproeven

Hoewel ruimte voor een lokale aanpak belangrijk is, is er ook behoefte aan landelijke afspraken. Brian Varma: “Wat het complex maakt is dat gemeenten nu zelf kunnen bepalen hoe ze met prostitutie omgaan. In sommige gemeenten heeft de escortbranche niet eens een vergunning nodig. Escortbedrijven die uit Amsterdam worden geweerd, kunnen zich daar dan zo vestigen. Dat willen we natuurlijk niet. We zitten er daarom bovenop.” Zo beproefde een Amsterdamse escortondernemer zijn geluk in Haarlem en vroeg daar een vergunning aan. Amsterdam bood Haarlem echter direct de helpende hand en verstrekte informatie over de ondernemer in kwestie. Dat stelde Haarlem in staat om een betere afweging te maken, op basis van eigen onderzoek en met de gegevens uit Amsterdam in de hand. Het leidde ertoe dat de vergunningaanvraag in Haarlem werd afgewezen.

Centraal register

Goede informatievoorziening is een onmisbaar instrument om verplaatsingseffecten te bestrijden. Het doel is tweeledig: het is preventief en het schrikt kwaadwillende exploitanten af. Toch kan het nog beter, zegt Bregje Blokhuis. “Ideaal zou zijn om een centraal register te hebben waarin je als gemeente kunt zien welke ondernemer een vergunning heeft gekregen en welke niet.” Op dit moment is er een landelijke wet in de maak die zo’n register van escortvergunningen mogelijk moet maken. Daarnaast kan met behulp van de wet worden voorzien in een register van geweigerde, geschorste en – op basis van bepaalde wetsartikelen – ingetrokken vergunningen. Als alles meezit wordt deze wet volgend jaar van kracht.

Landelijk programma prostitutie

In afwachting van de nieuwe wet Regulering prostitutie en bestrijding misstanden seksbranche is een landelijk programma prostitutie opgestart. Gezamenlijkheid, meer uniformiteit en het tegengaan van verplaatsingseffecten zijn de uitgangspunten van het programma. Zo wisselen gemeenten binnen het programma best practices uit en werken ze samen om het prostitutiebeleid in aanvulling op de nieuwe wetgeving verder te brengen. En ze kunnen elkaar laten zien hoe ze hun beleid ten aanzien van prostitutie vormgeven.

RIEC

Een belangrijke rol in de informatie-uitwisseling is weggelegd voor de Regionale Informatie en Expertise Centra (RIECs), die het openbaar bestuur in Nederland ondersteunen. De RIECs fungeren als een platform waar je als gemeente zowel gegevens kunt brengen als halen, binnen de kaders van het RIEC-convenant. Dat gebeurde ook in het geval van de ondernemer die in Haarlem opdook. “Het voordeel van dit platform is dat je gemeenten niet afzonderlijk hoeft te benaderen. De RIECs tellen tien regionale afdelingen en de accounthouders weten heel goed wat zich binnen hun regio afspeelt”, zegt Varma. Volgens hem is ook de rol van ketenpartners zoals het Openbaar Ministerie, de politie en de Belastingdienst cruciaal. “Gemeenten kunnen het niet alleen. Samen proberen we zoveel mogelijk barrières op te werpen, ook in de illegale sector.”

Yab Yum

Amsterdam heeft ook ervaring met ondernemers die eerst elders opereerden maar juist wilden uitwijken naar de hoofdstad. Het ging om een echtpaar uit het hoge noorden dat een bedrijf wilde opstarten in het voormalige pand van Yab Yum. “Vanwege de woelige geschiedenis van Yab Yum lieten we hier een diepgaande toets op los, met onder meer een zogeheten Bibob-procedure voor een integriteitsbeoordeling. Ze weken uit naar een andere locatie in Amsterdam waarbij de screening verder ging. Na uitgebreid onderzoek en een negatief Bibob-advies is de aanvraag geweigerd”, vertelt Varma. De juridische procedure loopt nog.

Alert blijven

Amsterdam hield ook daarna het reilen en zeilen van de betrokkenen in de gaten en kwam erachter dat ze zich inmiddels in de provincie Groningen hadden gevestigd. “Het RIEC Noord is op de hoogte gesteld van de voorgeschiedenis, want je wilt niet dat ze het daar alsnog proberen”, zegt Varma. “Zolang er nog geen eenduidig beleid is gaan we door met deze aanpak. Wij hopen dat andere gemeenten ons voorbeeld volgen. Dat is in het prostitutiebeleid nodig om misstanden uit te bannen. Zolang de nieuwe wet er niet is, doen we het op deze manier.”