Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Toezicht is géén exacte wetenschap

Toezicht is géén exacte wetenschap

Column Pieter Welp

Voor de Inspectieraad is de conferentie van dit najaar "een stap in het opvolgen van het advies van de WRR Toezien op publieke belangen om de kennisinfrastructuur rond toezicht te versterken". Daar kan niemand iets op tegen hebben, laat staan één van de auteurs van dat bewuste WRR-advies. Toch plaatst Pieter Welp graag kanttekeningen.

Wat in de eerste plaats in het oog springt is dat in de organisatie en de opzet van de conferentie de markttoezichthouders ontbreken. Dat is een groot gemis, want markttoezichthouders worstelen immers met dezelfde uitdagingen en dilemma’s in hun toezicht als de inspecties. De uitwisseling van deze kennis lijkt me een zeer waardevol voor een kennisagenda. Is het onderscheid – of beter: de verkokering – tussen markttoezicht en inspectietoezicht ook in dit opzicht niet aan een herziening toe?
Dan een tempering van de verwachtingen. De toepassing van uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek in de toezichtspraktijk zal vaak bijzonder lastig zijn. Dat is geen reden om er helemaal vanaf te zien, maar zo kan er druk ontstaan om alleen nog maar toezicht uit te oefenen waarvan wetenschappelijk ‘bewezen’ is dat het werkt. Dat is geen haalbare en bovendien een ongewenste kaart. Toezicht is geen exacte wetenschap, en meestal zal ‘evidence-based’ toezicht in de praktijk ‘evidence-informed’ moeten zijn. In het verlengde hiervan de waarschuwing dat wanneer uit onderzoek blijkt dat een toezichtsinterventie effectief is in het ene domein, dit niet automatisch betekent dat het net zo werkt in andere domeinen. Oftewel, pas op voor Haarlemmerolie-denken over specifieke toezichtinterventies.
Evidence-based toezicht zal in de praktijk evidence-informed moeten zijn
Ten slotte nog een fundamenteler punt ter voorbereiding op de conferentie. Uitwisseling van kennis over en onderzoek naar toezicht is goed en nuttig. Maar dan zal ook al snel de principiële vraag op tafel komen: waartoe is het toezicht op aarde? Immers wat je als missie en doelstelling van je toezicht formuleert bepaalt welke kennis en expertise en onderzoek je relevant vindt. En laat er over die waartoe-vraag juist geen overeenstemming bestaan onder toezichthouders, beleidsmakers en wetenschappers. Misschien is dat iets voor een volgende bijeenkomst, al schat ik in dat die vraag op 4 november prominent aanwezig zal zijn.

Pieter Welp is senior-adviseur van de parlementaire enquêtecommissie woningcorporaties. Hij was onderzoekscoördinator van het WRR-advies 'Toezien op publieke belangen'.