Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Een veilig evenement in zeven lessen

Foto: Peter Hilz / Hollandse Hoogte

Een veilig evenement in zeven lessen

December is traditioneel een maand van publieksevenementen. Van kerstmarkten, kermissen en winterfestijnen. Het zijn evenementen met de nodige veiligheidsrisico’s. Na ‘Haaksbergen’ is duidelijk dat de touwtjes bij menig gemeente weer wat aangetrokken zijn. Zeven lessen op een rij.

1. Verbeter de handhaving

Uiteraard dook de mogelijkheid van strengere regels direct weer op in door de media opgevoerde deskundologen. Maar dit keer (gelukkig) vooral als: “Strengere regels kunnen dit soort ongelukken niet voorkomen.” De oplossing werd vaak gezocht in het beter handhaven van regelgeving die er al is. In veel gemeenten zijn hiervoor algemene protocollen voor evenementen. Een snelle scan van een aantal van die protocollen maakt echter duidelijk dat daarin weinig oog is voor het deugdelijk bepalen van duidelijke veiligheidskaders. Dat zou ervoor pleiten toch nog maar eens te kijken of een aanscherping wenselijk is.

Een goede risico-analyse is overigens met de nieuwe Wet veiligheidsrisico’s sinds 2010 wél verplicht. Om zowel organisatoren van evenementen als gemeenten adequaat door het woud aan regels te leiden is er sinds kort een speciale online tool beschikbaar, de EvenementAssistent. Deze zorgt voor één gestroomlijnd proces voor de aanvraag van alle vergunningen die nodig zijn voor een evenement. Dat maakt het proces makkelijker én voorkomt dat cruciale onderdelen over het hoofd worden gezien.

2. Organiseer veiligheid anders

Vergunningen voor evenementen zoals de gemeenten die afgeven leiden tot schijnveiligheid. Deze waarschuwing komt van professor Ira Helsloot, hoogleraar Besturen van Veiligheid aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Beter zou zijn om de Franse methode te volgen: als overheid slechts eisen dat je als organisator goed verzekerd bent, en het toezicht vervolgens aan de verzekeraar overlaten. Volgens Helsloot zou dat ervoor zorgen dat het toezicht plaatsvindt door mensen die er écht kijk op hebben: specialisten van verzekeraars. “Goedbedoeld”, vindt woordvoerder Rudi Buis van het Verbond van Verzekeraars de suggestie. “Maar het gaat eraan voorbij dat ook een verzekering nog geen garantie biedt voor de feitelijke veiligheid. Bovendien, bedenk ook dat een organisator in zee kan gaan met een buitenlandse verzekeraar die voor dumpprijzen een polis afgeeft. Nee, de gemeente heeft daar wel degelijk een eindverantwoordelijkheid in, al was het maar van haar primaire belang: de veiligheid van haar burgers.” Overigens wijst Buis erop dat ook nu al het hebben van een goede aansprakelijkheidsverzekering randvoorwaarde is voor het verlenen van een vergunning.

3. Schakel vaker specialisten in

Buis deelt de stelling van Helsloot dat verzekeraars meer kijk hebben op risico’s. “Experts van verzekeraars kunnen inderdaad goed risico’s inschatten. Gemeenten die zelf te weinig deskundigheid in huis hebben kunnen van die expertise gebruik maken door deze mee te verzekeren of los bij verzekeraars in te kopen.” Daarnaast zijn er diverse in risicobepaling gespecialiseerde bureaus die gemeenten kunnen inschakelen bij gebrek aan eigen deskundigheid. Praktijk is echter dat gemeenten de controle vóóraf op het voldoen aan vergunningsvoorwaarden niet aan specialisten overlaten. Als het al gebeurt doet de ambtenaar dat vaak zelf of vraagt hiervoor een technisch specialist van de brandweer. En ook daar schiet de kennis vaak te kort om dit type risico’s écht goed te kunnen beoordelen.

4. Investeer in opleidingen

Heeft ‘Haaksbergen’ gemeenten eigenlijk wakker geschud op het gebied van scholing? Sturen zij meer mensen naar een gerichte opleiding hiervoor? Die mogelijkheid is er wel. Zo gaat bij opleider SBO na de zomer een opleiding ‘Coördinator Evenementenveiligheid’ van start, speciaal voor gemeenteambtenaren en organisatoren van grote evenementen. “Aanmeldingen moeten daarvoor nog binnenkomen, dus daar is niet veel uit af te leiden. Maar we zijn deze opleiding gestart vanuit de toegenomen behoefte uit de markt. Dus in die zin is er wel degelijk meer belangstelling”, vertelt Sandra Donkers van SBO. Haar collega en hoofddocent Marit Elders, verantwoordelijk voor de inhoud van de nieuwe opleiding: "De behoefte van gemeenten ligt vooral in het grip krijgen op en goed invulling geven aan de diverse rollen. En dus: op de organisatie van de veiligheid. Goed organiseren is in mijn ogen de belangrijkste veiligheidsmaatregel die je als gemeente kan nemen. Daar willen we met deze opleiding in voorzien.”

5. Voorkom gewoontegedrag

Voor eenmalige evenementen is meer aandacht dan voor evenementen die zich vaak herhalen. En daar schuilt direct een gevaar in, stelt verzekeraars-woordvoerder Buis. “De alertheid gaat er dan vanaf. Bij een kermis of zo’n rondtrekkende show met monstertrucks denkt men dan: gisteren daar, vandaag hier, morgen weer ergens anders. Als ze daar een vergunning afgeven, dan zal het hier ook wel goed zijn.” Elk evenement is weer anders en zou dus opnieuw beoordeeld moeten worden op basis van de plaatselijke situatie.

6. Houd contact en deel kennis

Een gemeente heeft andere belangen dan een organisator, hulpdienst of verzekeraar. Maar íedereen heeft belang bij een evenement dat zonder problemen verloopt. Houd daarom contact met elkaar en maak meer gebruik van elkaars kennis, was dan ook de conclusie van het Nationaal Evenementen Symposium op 19 november 2014. Echte winst is te behalen als alle betrokkenen met elkaar in overleg blijven en hun kennis delen. Zowel in de voorbereiding als tijdens het evenement en in de evaluatie achteraf.

7. Accepteer risico’s

Impopulair als les natuurlijk, maar beseffen dat er áltijd iets mis kan gaan, welke en hoeveel maatregelen je ook neemt, getuigt van realiteitszin. Na de overdadig met veiligheidsmaatregelen omgeven nucleaire top in Den Haag stelde Helsloot – zelf ingehuurd als kritisch beoordelaar van die maatregelen – in het Algemeen Dagblad: “We zien dat elk evenement, kijk naar Koningsdag, steeds beter beveiligd wordt. Dat is een soort automatisme geworden. We lassen tegenwoordig zelfs putdeksels dicht om aanslagen via het riool te voorkomen. Kosten-baten afwegingen worden niet meer gemaakt. De vraag is: hoe ver wil je als samenleving gaan? Hou op met ingewikkelde scenario’s met onwaarschijnlijke afloop, die heel veel tijd en moeite kosten om te beveiligen.”