Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...

Geld opnemen en later terugstorten om de belasting te omzeilen; ook dat is fraude
Foto: Peter Hilz / Hollandse Hoogte

'We moeten uit onze comfortzone'

Kijk niet alleen naar incidenten, maar richt je pijlen op zaken met meer maatschappelijke impact. Dat vindt Hans van der Vlist, directeur van de FIOD, de opsporingsdienst voor ernstige fraude. Hoe? “Maak serieus gebruik van de signalen die je in de uitvoering tegenkomt – in plaats van die te negeren.”

De FIOD die een grote vis pakt. Tijdens het Achtuurjournaal trekt dit nieuws goed de aandacht, maar de belangstelling ebt daarna vaak net zo snel weer weg. Wil je meer maatschappelijke impact, dan zul je anders moeten gaan werken. Dat staat voor directeur Hans van der Vlist van de FIOD als een paal boven water. “Natuurlijk blijven we grote onderzoeken oppakken, maar we richten onze pijlen steeds meer op het voorkomen van veelvoorkomende criminaliteit, in plaats van het bestrijden van incidenten. Het is een verandering waar we als FIOD middenin zitten.”

Naar een informatiegestuurde aanpak

Preventie staat voorop. Immers, hoe eerder je fraude op het spoor bent, hoe minder inspanning - en geld - het kost. Dit vraagt volgens Van der Vlist om een integrale, informatiegestuurde aanpak waarin partners in publieke en private sector de krachten bundelen. “Het wordt in de nieuwe werkwijze nóg belangrijker om met stakeholders om de tafel te zitten en te kijken naar je instrumentarium. Hoe maken we het fraudeurs samen zo moeilijk mogelijk? Dat begint bij eenvoudiger, ondubbelzinnige regelgeving, via betere samenwerking tussen toezichthouders naar uiteindelijk het bestraffen van fraudeurs.”

Signalen leren herkennen

Directeur Van der Vlist ziet deze integrale aanpak landen in de praktijk. “Soms nog wat onwennig, maar er wordt op steeds grotere schaal mee geëxperimenteerd. Belangrijk is dat partijen signalen leren herkennen en melding doen. Door er vroeg bij te zijn, voorkom je veel ellende.” Een voorbeeld: toen de FIOD van toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) een seintje over een dubieus beleggingsfonds kreeg, brachten medewerkers van de AFM en FIOD de voorlichtingsmiddag van dit fonds een bezoek. Met een onafhankelijk verhaal brachten zij veel nietsvermoedende geïnteresseerden op andere gedachten.

Saldinisten in de kraag gevat

Ook partners in de private sector hebben hierin een verantwoordelijkheid, vindt Van der Vlist. “En gelukkig nemen ze die serieus. Banken melden alle ongebruikelijke transacties die ze tegenkomen. De eerste successen zijn inmiddels een feit.” Zo kwam de FIOD tientallen serieuze ‘saldinisten’ op het spoor, mensen die voor het einde van het jaar grote bedragen opnemen om die in het begin van het daaropvolgende jaar terug te storten. Zij probeerden hiermee inkomstenbelasting te ontduiken. De Belastingdienst stuurde honderden mensen een waarschuwingsbrief. Een preventieve maatregel die succes oogst. In totaal werden er dit najaar elf verdachten door de FIOD gehoord.

Via trendwatching patronen ontrafelen

“Signalen komen niet zomaar op je pad, je moet er ook actief naar op zoek", vertelt Van der Vlist verder. De FIOD geeft deze visie handen en voeten door professionals van buiten in te schakelen die in staat zijn om bepaalde trends te voorspellen. “Het gaat om burgers die door hun professie een bepaald type kennis of ervaring meebrengen, bijvoorbeeld doordat ze veel weten over de praktijk van witwassen. Wij vragen hen een blog bij te houden en brengen hen met andere experts in contact. Dankzij deze input leren we patronen eerder herkennen. Dat draagt bij aan de opsporing.”






‘Input van burgers helpt ons patronen eerder te herkennen. Dat draagt bij aan de opsporing’

Hans van der Vlist, FIOD

Weg van routines

Voordat de nieuwe werkwijze volledig is omarmd, is er nog een flinke cultuuromslag nodig. “Binnen heel de keten van handhaving – van toezicht tot vervolging – bestaan veel routines. Natuurlijk kunnen deze handig zijn, maar ook staan ze de invoering van een nieuwe werkwijze in de weg. We moeten daarom uit onze comfortzone. Leren dat samenwerken méér is dan geven om vervolgens te nemen. In het platform Bijzondere opsporingsdiensten, waarin allerlei opsporingsdiensten zitten, gebeurt dat al. Nu moet de blik juist ook naar buiten gericht worden.”