Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Criminaliteit, onveiligheid? Dat kan positiever

Criminaliteit, onveiligheid? Dat kan positiever

Mensen associëren veiligheid met maatschappelijke problemen, met criminaliteit, repressie, straf en angst. In Positive Criminology behandelen criminoloog Marc Schuilenburg en bestuurskundige Ronald van Steden van de Vrije Universiteit Amsterdam, samen met criminoloog Brenda Oude Breuil van de Universiteit Utrecht een alternatieve benadering van veiligheid: de positieve invulling.

POSITIVE CRIMINONOLY.
REFLECTIONS ON CARE, BELONGING AND SECURITY.
Uitgave: Eleven International Publishing

Wat is er mis met hoe we praten over veiligheid?

“Als het om veiligheid gaat, bedienen met name politici zich vrijwel uitsluitend van een negatief vocabulaire. We moeten strenger straffen, meer controleren, minder gedogen. Het gevolg is dat burgers zich steeds onveiliger voelen, terwijl de criminaliteit al sinds 2001 is afgenomen. Steeds meer wordt ingezien, bijvoorbeeld in de sociale biologie, dat de mens van nature empathisch is en geneigd tot samenwerken. Dat wordt onvoldoende erkend door beleidsmakers. Zo is het juridisch beleidskader van oudsher gebaseerd op een negatief mensbeeld. Positive Criminology stelt hier tegenover dat veiligheid positieve waarden in zich heeft, zoals vertrouwen, geborgenheid en gemeenschapszin. Door die te benadrukken kun je het vertrouwen van mensen onderling én hun vertrouwen in handhavers en toezichthouders versterken.”
‘Bestrijden van onveiligheid is fundamenteel anders dan het creëren van veiligheid’

Marc Schuilenburg, VU Amsterdam

Hoe kun je die positieve benadering vormgeven?

“Begrijp me niet verkeerd: ik ben niet tegen het opleggen van boetes en straffen. Maar het bestrijden van onveiligheid is fundamenteel anders dan het creëren van veiligheid. Daarvoor heb je een andere taal nodig en andere instrumenten. Het is een uitdaging voor politici, toezichthouders en beleidsmakers om te bereiken dat sociale regels normaal worden gevonden. Niet alleen door boetes en repressie, maar ook door positieve gedragsbeïnvloeding. Een goed voorbeeld: in Bogota, Colombia, heeft de burgemeester mimespelers op kruispunten geplaatst. Als mensen te hard of door rood rijden, maken zij hen belachelijk. Door mensen op die manier te confronteren met hun gedrag is het aantal verkeersovertredingen enorm afgenomen. Nog een voorbeeld: in Vancouver, Canada, delen politieagenten naast boetes ook positieve bonnen uit, als iemand iets goed doet. Daarmee kun je dan bijvoorbeeld een ijsje halen. Op die manier verbeter je het contact met de politie en versterk je ook de gemeenschapszin.”

Wat betekent dit voor het werk van toezichthouders?

“Toezichthouders en handhavers zullen net als politici en beleidsmakers moeten zoeken naar nieuwe manieren om het gevoel van veiligheid te bevorderen. Dat kun je doen door op lokaal niveau positieve waarden van veiligheid te versterken. Ik kom veel bij gemeenten waar zij al over deze vraag nadenken. Kijk maar naar Amsterdam waar rolmodellen worden ingezet om gedrag te beïnvloeden. Of Rotterdam, waar woningcorporaties bij mensen langsgaan met een bos bloemen én voorlichtingsmateriaal over woninginbraak. Het gaat niet alleen om onkruid wieden, je moet ook af en toe bloemen planten.”