Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Gouda zet in op vroegtijdig signaleren

Gouda zet in op vroegtijdig signaleren

Fraudebestrijding benoemen als prioriteit is één ding. Lees hoe de gemeente Gouda dit op het terrein van inkomensvoorziening in praktijk brengt.

'We zetten sterk in op preventie
en selectie bij de poort'.

Mariet Haring,
senior beleidsadviseur in Gouda

Gouda zet in op vroegtijdig signaleren

“We zetten sterk in op preventie en selectie bij de poort”, vertelt Mariet Haring, senior beleidsadviseur in Gouda. Daarnaast werken klantmanagers, fraudepreventiemedewerkers en sociale recherche nauw samen om gevallen waarbij het vermoeden van fraude bestaat op te sporen.

Huisbezoek combineren met digitaal onderzoek

Gouda maakt steeds meer gebruik van digitale recherchemethoden, naast de naar schatting 350 jaarlijkse huisbezoeken. “Je verbaast je soms over wat mensen vermelden op openbare websites”, vertelt inkomensconsulent Niels van Krimpen. “Regelmatig ontdekken we op sites als Facebook of Marktplaats dat mensen samenwonen, handelen in auto’s of zwart bijklussen. Of je komt er via google achter dat iemand met een uitkering zich aanbiedt als stukadoor of schilder.” Een belangrijk instrument bij digitale recherche is het Suwinet. Gemeenten kunnen langs die weg persoonsgegevens inzien in de informatiesystemen van onder meer de Belastingdienst, het UWV, de Sociale Verzekeringsbank, het Kadaster en de eigen GBA.

Verplichte boete als knelpunt in Fraudewet

Senior beleidsadviseur Haring beaamt het probleem van de verplichte boetes die de Fraudewet voorschrijft. “Een boete kan wel rechtmatig zijn, maar je moet je afvragen hoeveel tijd en werk je als gemeente kunt besteden aan het innen daarvan. Zeker als het gaat om iemand die simpelweg geen mogelijkheid heeft om het geld terug te betalen.” Een ander knelpunt uit de Fraudewet is de inlichtingenplicht. “Mensen die verhuizen, geven dit door aan de GBA en denken dat dit genoeg is, GBA is immers al deel van de gemeente. Maar de inlichtingenplicht stelt dat zij dit apart moeten melden bij de dienst werk en inkomen. Wij zijn in dat geval verplicht een boete op te leggen. Dat is een moeilijk verhaal om uit te leggen.”

Huis in het buitenland moeilijk bewijsbaar

Een specifiek vraagstuk voor de gemeente Gouda vormen uitkeringsgerechtigden met een (vermoedelijke) woning in het buitenland. Haring: “In dat geval moeten wij het Internationaal Bureau Fraude (IBF) van het UWV inschakelen. Het IBF doet er gemiddeld een jaar tot anderhalf jaar over om zo’n zaak te onderzoeken. En dan nog is het enorm lastig om te bewijzen. Intussen moeten wij die uitkering blijven doorbetalen, ook al hebben we sterke vermoedens dat er sprake is van onrechtmatig handelen. Als het bewezen is, is het lastig om het vermogen in het buitenland te gelde te maken.”

Bewijslast bij samenwonen

Inkomensconsulent Van Krimpen noemt ook een heikel punt: hoe bewijs je dat mensen samenwonen? Daar zijn geen harde, wettelijke criteria voor.” Bij huisbezoeken hanteert Van Krimpen door de gemeente opgestelde checklist om te kunnen constateren of er sprake is van een gezamenlijke huishouding: “Is iemand aanwezig? Heeft iemand zijn post of administratie op het betreffende adres? Ligt zijn of haar kleding in de woning? Maar ook: hebben mensen samen dingen betaald, zoals een koelkast? Onlangs kwam ik bij iemand binnen waar het bed door twee mensen beslapen was en er zelfs gezamenlijke vakantie- en familiefoto’s aan de muur hingen. Dan is de bewijslast wel rond.”

Samenwerking in de sociale keten bij fraudebestrijding

Gemeentelijke diensten werk en inkomen, werken bij de bestrijding van fraude onder meer samen met de volgende partijen:

  • Het Internationaal bureau fraude (Ibf) van het UWV controleert of iemand inkomen of vermogen heeft buiten Nederland;

  • Het Regionaal Instituut Sociale Recherche (RISR) behandelt gevallen van vermoede fraude, waarbij fraudesignalen niet kunnen worden weerlegd;

  • Het Inlichtingenbureau helpt gemeenten en andere overheden te bepalen op welke ondersteuning burgers recht hebben. Hierbij gebruikt het Inlichtingenbureau de gekoppelde gegevens uit het Suwinet voor analyse en opsporing;

  • Woningcorporaties en energiebedrijven werken samen met gemeenten bij de opsporing van specifieke overtredingen, zoals wietplantages;

  • Het Leger des Heils, bij de ondersteuning van dakloze uitkeringsgerechtigden;

  • Het Regionaal Werkgevers Servicepunt, waarin gemeenten en UWV gezamenlijk vacatures zoeken en uitwisselen voor cliënten.