Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
De wensen van Velders

De wensen van Velders

In zijn laatste column voor ToeZine neemt Rob Velders graag wat afstand. Als hij het voor het zeggen had, welke ingrepen zou hij doen om het overheidstoezicht te veranderen? 10 wensen voor beter toezicht.

De noodzaak om het toezicht onafhankelijker maken staat wat mij betreft bovenaan de lijst. De inspecties dienen losgeweekt te worden van de departementen en een wettelijke basis te krijgen. Hoe belangrijk dat is laten de affaires rond het Staatstoezicht op de Mijnen, de NVWA en de IGZ zien. Rijksinspecties worden gericht op sectoren waarop ook echt vanuit het rijk toezicht moet zijn: energie en infrastructuur, zorg, onderwijs, veiligheid, grote industrie, de financiële sector.

Aan het hoofd van de nieuwe inspecties komen mensen die aantoonbaar verstand van en ervaring met het desbetreffende werkveld, dan wel met toezicht hebben. Elke inspectie krijgt een raad van bestuur die door een raad van toezicht wordt benoemd voor een bepaalde periode. Die raden van toezicht bestaan uit vertegenwoordigers van de sector, ‘consumenten’, een onafhankelijke deskundige, en het departement.
Week de inspecties los van ministeries en geef het toezicht een wettelijke basis
Ik geloof in de meerwaarde van Regionale Uitvoeringsdiensten. Maar de huidige 28 RUD’s zou ik terugbrengen tot vijf of zes stuks. Die hebben dan voldoende robuustheid en nabijheid om het toezicht op lokale bedrijven vorm te geven. De RUD’s krijgen ook het toezicht op jeugd, voedsel en waren. Groot voordeel is dat er minder tijd en capaciteit gemoeid is met alle overleg en coördinatie die nu wel is vereist.
De vraag of een bedrijf of instelling in overtreding is en of er gestraft moet worden dient losgekoppeld te zijn van politiek. Politici maken de regels, een onafhankelijk toezichthouder oordeelt. Gemeenten en provincies zullen, behoudens voor vergunningverlening, dan ook geen opdrachtgever/eigenaar van RUD’s meer zijn.
Voor alle overheidstoezicht worden de Best Practice Principles of Regulatory Policy van de OESO van toepassing. Deze vervangen de basisprincipes uit de Kaderstellende Visie en de Criteria voor Goed Toezicht van de Markttoezichthouders. Ook komt er een duidelijke code voor individuele inspecteurs, inclusief de lokale! Daarnaast komt er een toezichtwet waarin zaken als bevoegdheden, sancties en dergelijke geregeld zijn.
Inspectiegegevens worden in principe openbaar, tenzij er goede redenen zijn om daarvan af te zien. Aansluiting op Inspectieview wordt voor alle overheidstoezichthouders verplicht. Ondernemers en instellingen worden in de gelegenheid gesteld om bij een onafhankelijke instantie een reflectie te kunnen geven op elke uitgevoerde controle.

Omdat zowel het bedrijfsleven als de maatschappij van het toezicht profiteert worden toezichthouders voor de helft uit algemene middelen en voor de helft uit retributie door bedrijven gefinancierd. Slechte nalevers krijgen extra heffingen, en boetes verdwijnen in de schatkist, zodat toezichthouder geen prikkels hebben om méér te sanctioneren.
In het parlement worden nalevingsdoelen van wetgeving vastgesteld en deze vormen uitgangspunt voor de jaarplannen en -verslagen van de toezichthouders. Elke toezichthouder maakt jaarlijks een ‘Staat van …’ waarin trends worden gesignaleerd en suggesties voor nieuw of af te schaffen beleid worden gedaan.

Natuurlijk is dit een droombeeld dat ik niet van vandaag op morgen gerealiseerd zie worden. Maar dit is wat mij betreft zeker de richting waarin het toezicht zich zal moeten bewegen. Ik zal er aan blijven werken.

10 wensen in het kort


  • Inspecties worden losgemaakt van het departement en krijgen een eigen, wettelijke basis
  • Elke inspectie krijgt een raad van toezicht samengesteld uit maatschappelijke stakeholders
  • Er worden vijf of zes RUD’s gevormd, in plaats van de huidige 28 stuks, zij krijgen ook het toezicht op jeugd, voedsel en waren
  • De Best Practice Principles of Regulatory Policy van de OESO vormen de basis voor alle overheidstoezicht
  • Voor individuele inspecteurs komt er een duidelijke code
  • In een speciale Toezichtwet worden bevoegdheden en sancties vastgelegd
  • Inspecties maken in principe alle bevindingen openbaar
  • Toezichthouders zijn allemaal aangesloten op Inspectieview
  • Kosten van het toezicht worden voor 50% betaald door bedrijven
  • Het parlement bepaalt jaarlijks de nalevingsdoelen van wetgeving


Rob Velders heeft met veel enthousiasme een jaar lang de column voor ToeZine verzorgd. Hij heeft de lezers een jaar lang meegenomen in de laatste toezichttrends, zijn mening hierover laten gelden en zijn blik op de toekomst gegeven. De redactie dankt Rob hartelijk en verwelkomt Frédérique Six. Zij is Universitair docent aan de VU en zal het komende jaar deze column verzorgen.