Ga naar de inhoud
Project 2026

De waarde van willekeur

Met landelijke steekproeven krijgt de Inspectie van het Onderwijs een breder en eerlijker beeld van de onderwijskwaliteit. De aanpak versterkt risicogericht toezicht en helpt om onbekende risico’s, blinde vlekken en mogelijke selectiebias beter in beeld te krijgen.

De waarde van willekeur

De Inspectie van het Onderwijs vernieuwde haar risicogerichte toezicht door landelijke steekproeven toe te voegen. Risicogericht toezicht helpt om capaciteit gericht in te zetten, maar kan ook een vertekend beeld geven. Sommige scholen komen dan te vaak in beeld, terwijl andere risico’s juist buiten beeld blijven.

Sinds 2023 onderzoekt de inspectie jaarlijks meer dan 500 willekeurig geselecteerde scholen en opleidingen in het primair, voortgezet, speciaal en middelbaar beroepsonderwijs. Door risicogericht toezicht te combineren met steekproeven ontstaat een representatiever beeld van de onderwijskwaliteit in Nederland.

De aanpak helpt de inspectie om beter te rapporteren over de Staat van het Onderwijs, risicomodellen te toetsen en mogelijke selectiebias te ontdekken. Zo bleek dat kleine scholen soms onevenredig vaak werden geselecteerd. Op basis daarvan is het selectieproces aangepast.

Ook inspecteurs profiteren van deze werkwijze. Zij bezoeken niet alleen risicoscholen, maar zien ook gemiddelde en goed presterende scholen. Dat helpt om het beeld van goed onderwijs scherp te houden.

Het project laat zien dat willekeurige steekproeven risicogericht toezicht kunnen versterken. Ze maken toezicht representatiever, rechtvaardiger en lerender.