Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Van acties uitvoeren naar impact hebben: Inspectie SZW lanceert interventietoolbox

Van acties uitvoeren naar impact hebben: Inspectie SZW lanceert interventietoolbox

Welke interventie is het meest effectief om gedragsverandering tot stand te brengen bij onze doelgroep? Het is een belangrijke vraag voor inspecties die ernaar streven om daadwerkelijk maat­schappelijk effect te bereiken. De Inspectie SZW ontwikkelde samen met het CCV en Auée & Palmen Advies een innovatieve interventietoolbox om de inspecteurs hierbij te ondersteunen.

Op maandag 19 december presenteerde de Inspectie SZW haar interventie­toolbox. Een innovatief instrument waarmee de inspectie een impuls geeft aan het programmatisch handhaven. Alles voor onderbouwde interventies, luidt de pay-off van het project. In de praktijk betekent dit dat inspectie­programma’s tools kiezen waarmee ze in drie heldere stappen komen tot de meest passende interventie(s) bij een bepaald probleem rondom een bepaalde doelgroep.

Muriel Smink

Kiezen, begrijpen, aanpakken

“De eerste stap is bepalen waar een probleem zich precies bevindt, waar de focus ligt en wat de risico’s zijn”, vertelt Muriel Smink, als projectleider betrokken bij het project Toezicht Gericht, waar de ontwikkeling van de interventietoolbox onder valt. “In stap twee staat nader onderzoek centraal. Wat beweegt de doelgroep om een bepaalde overtreding te begaan? Welke actoren hebben daar invloed op? Deze stappen worden doorlopen door middel van sessies met interne en externe deelnemers, die wij als projectteam Toezicht Gericht begeleiden. Bij de derde stap gaat het om het kiezen van de juiste mix van interventies om de risico’s aan te pakken.” Voor iedere stap zijn verschillende bestaande tools verzameld of ontwikkeld en toegankelijk gemaakt in de interventie­toolbox.
“De eerste stap is bepalen waar een probleem zich precies bevindt, waar de focus ligt en wat de risico’s zijn.”

Nadenken over de oorzaak

Betekent de interventietoolbox een aard­verschuiving in het werk van de Inspectie SZW? Smink: “Deze manier van werken is voor de inspectie niet nieuw, maar het is wel de eerste keer dat we de stappen expliciet hebben gemaakt. Eigenlijk is vooral de tweede stap een vernieuwende zet. Voorheen gingen we van het probleem vaak direct naar de interventie. Bijna altijd was dat inspecteren. Nu laten we de inspecteurs expliciet nadenken over de oorzaak van het probleem en op basis daarvan de passende interventies kiezen.” Om het keuzeproces op een praktische en passende manier te ondersteunen, is voor de interventietoolbox het zogenoemde drijfverendiagram ontwikkeld. Dat is een praktische en compacte aanpak, die tools zoals het Interventiekompas en het barrièremodel goed aanvult.
“De Inspectie SZW kan meer interventies inzetten dan enkel de gebruikelijke inspecties en opsporingsonderzoeken”, legt Smink uit. “Als mensen de regels niet kennen, is het bijvoorbeeld logischer om voor te lichten dan om te inspecteren. Maar voor organisaties die heel bewust fraudeconstructies inzetten, heeft een voorlichtingsfolder natuurlijk weinig zin.” Voorbeelden van andere interventies die in de interventie­toolbox zijn opgenomen zijn: druk uitoefenen via partijen in de sector, sociale media inzetten en zelfinspectiemogelijkheden voor bedrijven promoten.
“In veel gevallen is inspectie gewoon nog nodig, maar die keuze kan door de toolbox nu helder worden onderbouwd. Dat wil niet zeggen dat de interventietoolbox een computerprogramma is waar je simpelweg een vraag instopt en waar vervolgens automatisch een oplossing uitrolt”, benadrukt Smink. “Het is maatwerk per programma. Wat werkt in de ene sector, hoeft in de andere branche namelijk niet nood­zakelijker­wijs ook te werken. Zelfs als je dezelfde tool gebruikt, kan de uitkomst per programma verschillen. Daarom is het heel belangrijk om te monitoren wat wel en niet werkt. Ook dat is een taak van de projectgroep Toezicht Gericht.”

Learning by doing

Aan de lancering van de toolbox ging een paar jaar van veldwerk vooraf. “De eerste vraag naar een toolbox met keuzeopties voor interventies is denk ik drie jaar geleden gesteld. Vanaf toen zijn we aan de gang gegaan met het ontwikkelen van de tools en het stappenplan”, blikt Smink terug. “Eigenlijk zijn we begonnen met het verzamelen van vragen uit de programma’s over passende interventies voor specifieke overtredings­risico’s. De toolbox is naar aanleiding daarvan steeds verder opgebouwd. ‘Learning by doing’ dus. Dat is denk ik ook wel een van de succesfactoren.”
“De interventie­toolbox is geen computerprogramma waar je simpel­weg een vraag instopt en waar vervolgens automatisch een oplossing uitrolt.”
“De interventietoolbox is een van de middelen die de Inspectie SZW inzet om het thema gedragsbeïnvloeding intern op de agenda te zetten”, vertelt Smink. “Daarnaast verzamelen we kennis over wat wel en niet werkt uit de literatuur en uit de sessies. Op basis daarvan adviseren we de programma’s ook weer. We hebben dus zowel een procestaak als een taak waarin we kennis verzamelen en verder verspreiden.”
Dat de interventietoolbox intern officieel gepresenteerd is, wil dan ook niet zeggen dat het project is afgerond. De – interne – website waarop de stappen en de informatie over interventies zijn gepresenteerd, wordt constant aangevuld met voorbeelden en best practices waaruit de programma’s kunnen putten. “Het is uiteindelijk de bedoeling dat de website een kennisbank wordt van strategieën, tools en best practices over gedragsverandering.”

Programmateam aan de slag met de interventietoolbox

Toezicht voor gedragsverandering

Het project Toezicht Gericht en de ontwikkeling van de interventietoolbox hangen samen met een bredere beweging binnen de Inspectie SZW. Daarin gaat het steeds meer over het hebben van impact, in plaats van het uitvoeren van acties. Het bereiken van maatschappelijk effect is ook het thema van het jaarplan 2017. Smink: “Net als bij andere inspecties bewegen we bij de Inspectie SZW steeds meer in de richting van het realiseren van gedragsverandering. De interventietoolbox maakt dit voor ons praktisch behapbaar.”