Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Brancheorganisaties: breng juiste maatvoering terug in toezicht

Brancheorganisaties: breng juiste maatvoering terug in toezicht

Toezicht is goed, maar vertrouwen is beter. Zo ongeveer luidt de boodschap in de oproep die elf organisaties in de zorg, het onderwijs en huisvesting deden bij het aantreden van het nieuwe kabinet Rutte. In hun brandbrief stellen ze dat professionals in deze en andere sectoren bezwijken onder de verantwoordingsdruk.

De elf organisaties uit uiteenlopende sectoren (van Actiz, Aedes, VO- en PO-raad tot Leger des Heils en - opvallend genoeg - ook de VNG) spreken in de brief aan premier Rutte hun zorg uit over de groeiende administratieve druk voor de in deze sectoren werkzame professionals. “De tijd voor administratie gaat onvermijdelijk ten koste van de tijd om te doen waar de professional eigenlijk voor is. En het demotiveert professionals om de beste oplossing te vinden voor juist die ene leerling, patiënt, cliënt of huurder. Zeker als de vraag complex is en er meer partijen bij betrokken zijn die allemaal hun eigen eisen en procedures kennen.”
Volgens Aedes-voorzitter Marnix Norder vonden de ondertekenende organisaties elkaar, ondanks de onderlinge verschillen, in deze problematiek die ze allemaal herkenden. In de NRC zegt hij: “Iedere organisatie die wij benaderd hebben wilde meteen meedoen. Vroeger vertrouwden we instituten als scholen en zorgorganisaties. Na grote schandalen in verschillende sectoren zijn we als samenleving veel meer de vinger aan de pols gaan houden. (…) We constateren nu dat we daarin zijn doorgeschoten. Daarom zeggen we: ‘stop daarmee!’”

Doorgeslagen verantwoordingsbehoefte

De ondertekenaars erkennen dat verantwoording nodig is binnen hun type (semi)-publieke organisaties. “De school waar je je kind naartoe stuurt, moet laten zien dat het goed onderwijs biedt. Burgers moeten ervan op aan kunnen dat onderwijstaken goed uitgevoerd worden. Toezicht en controle horen daarbij.”
“Er gaat onvermijdelijk weleens wat mis. Dan mogen we verwachten dat professionals en organisaties hierover verantwoording afleggen.”
Tegelijkertijd signaleren de ondertekenaars dat de behoefte aan verantwoording is doorgeslagen: “Incidenten hebben geleid tot gedetailleerde regels. Vanaf landelijk niveau wordt controle uitgevoerd die eerder op het lokale niveau van de gemeente of een instelling thuishoort. Soms gebeurt het dubbel. De decentralisatie naar gemeenten heeft geleid tot opstapeling van verantwoordingseisen. Externe toezichthouders en beroepsorganisaties zetten regels om in gedetailleerde protocollen. Accountants toetsen rechtlijnig op rechtmatigheid naar de letter van de wet. Professionals hebben daardoor steeds minder ruimte om naar eer en geweten hun werk goed te doen. Een juist doorlopen procedure lijkt boven het goed helpen van mensen te staan. Terwijl het daar uiteindelijk allemaal om te doen is.”

Detailcontroles bieden schijnzekerheid

Ook de Haagse neiging elk incident te beantwoorden met nieuwe regelgeving – de regelreflex – draagt bij aan onnodige administratieve druk, zeggen de brancheorganisaties. “Er gaat onvermijdelijk weleens wat mis. Dan mogen we verwachten dat professionals en organisaties hierover verantwoording afleggen en bekijken wat er nodig is om dat voortaan te voorkomen. Maar de politieke reflex om op basis van ieder incident extra regels en controle in te voeren, is lang niet altijd de oplossing. Detailcontroles hebben lang niet altijd toegevoegde waarde en bieden slechts schijnzekerheid.” Volgens de brancheorganisaties zijn veel instellingen inmiddels niet meer in staat om accountants bereid te vinden hen te helpen met het voldoen aan alle regelgeving, omdat de controlesystemen ook voor hen te complex worden. Bovendien kost al die controle veel geld dat daardoor niet aan de dienstverlening aan mensen besteed kan worden, aldus de opstellers van de brief.
“Detailcontroles hebben lang niet altijd toegevoegde waarde en bieden slechts schijnzekerheid.”

Juiste maatvoering

De oproep eindigt met het aanbod om samen te zoeken naar een aanpak die de nodige publieke verantwoording biedt, maar zonder bovenmatige administratieve lasten. “We willen graag de juiste maatvoering terugbrengen in het toezicht. Regels vereenvoudigen, standaardisatie in informatievoorziening en maatwerk creëren voor iedere sector. Met focus op reële risico’s. Graag gaan we daar het gesprek met u en de Tweede Kamer over aan.”
De brandbrief van de elf brancheorganisaties is ondertekend door Aedes, Actiz, Federatie Opvang, GGZ NL, Leger des Heils, PO Raad, RIBW Alliantie, VNG, VO Raad, VGN en VTW.