Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Vier jaar Behavioural Insights Netwerk Nederland: waar staan we nu?

Foto: Henriette Guest

Vier jaar Behavioural Insights Netwerk Nederland: waar staan we nu?

Door inzichten uit de gedragswetenschap toe te passen, kan de overheid effectiever beleid maken en inwoners beter van dienst zijn. In dat licht is een kleine vier jaar geleden het Behavioural Insights Netwerk Nederland (BIN NL) opgericht. Momenteel werkt BIN NL aan de ontwikkeling van een eigen online platform om alle relevante publicaties en documenten te delen. “We merken dat veel mensen zowel binnen als buiten de overheid interesse in ons werk hebben”, aldus Thomas Dirkmaat, voorzitter van BIN NL.

Thomas Dirkmaat, werkzaam bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat

Mensen gedragen zich veel minder rationeel dan we vaak denken. Wel zijn de afwijkingen van het rationele model deels voorspelbaar. Dirkmaat: “Geleidelijk aan is binnen de Nederlandse overheid interesse ontstaan voor het toepassen van inzichten uit de gedragswetenschappen. De gedachte is dat de overheid hierdoor effectiever beleid kan maken en inwoners beter van dienst kan zijn. Een kleine vier jaar geleden heeft die interesse geresulteerd in de oprichting van het Behavioural Insights Netwerk Nederland (BIN NL).”
Alle departementen zijn via een coördinator gedragskennis vertegenwoordigd in het netwerk. Ook de inspectieraad is bij BIN NL aangehaakt. Dirkmaat: “Via BIN NL wisselen we kennis en ervaring uit op het gebied van gedragsinzichten. Daarnaast spelen we een ondersteunende en aanjagende rol als het gaat om de toepassing van gedragskennis in beleid, uitvoering, toezicht en communicatie.”
“Sinds twee jaar richten we ons meer en meer op de bredere achterban van practitioners: iedereen binnen de rijksoverheid voor wie gedragsinzichten binnen zijn/haar werkveld relevant zijn.”

Steeds meer gericht op brede achterban

Aanvankelijk lag de nadruk van het netwerk vooral op de onderlinge uitwisseling van kennis en ervaring tussen de coördinatoren van de verschillende ministeries. “Sinds twee jaar richten we ons echter meer en meer op de bredere achterban van practitioners”, vertelt Dirkmaat. “En in feite is dat iedereen binnen de rijksoverheid voor wie gedragsinzichten binnen zijn of haar werkveld relevant zijn. We zagen juist dat vooral uitvoeringsorganisaties en toezichthouders, die in hun dagelijkse werkzaamheden in direct contact met burgers en bedrijven staan, de afgelopen jaren hebben geïnvesteerd in de opbouw van gedragskennis. Denk bijvoorbeeld aan ACM, AFM, NVWA, UWV, Belastingdienst, Landmacht, NZa en Inspectie SZW. Om kennisdeling voor deze brede achterban op een zinvolle manier vorm te geven, zijn we op zoek gegaan naar nieuwe activiteiten. De realistatie daarvan kon op de steun en het groene licht van alle departementen rekenen.”

Activiteiten en publicaties

Het BIN NL komt maandelijks bijeen en organiseert allerlei activiteiten. “We verzorgen elke maand een lezing, we verzorgen een module in het opleidingstraject van de Rijkstrainees en jaarlijks organiseren we de ‘Dag van het gedrag’. Daarnaast brengen we publicaties uit, onder meer om kennis over gedragsanalysetools uit te wisselen en de resultaten van de toepassing van gedragsinzichten door de ministeries te delen.”
Het rapport ‘Rijk aan gedragsinzichten’ is zo’n publicatie. Het bevat een overzicht van projecten waarin gedragswetenschappelijke kennis door ministeries en hun uitvoerings- en toezichthoudende organisaties in de praktijk is toegepast. Dirkmaat: “Een mooi voorbeeld vind ik het project van de Autoriteit Consument en Markt om importeurs van auto’s ertoe aan te zetten de regels voor prijstransparantie na te leven. ACM heeft de auto-importeurs met gerichte brieven benaderd. Daarin waren onder andere voorbeelden van advertenties opgenomen, maar ook de aankondiging van (positieve) ‘naming’ en ‘faming’ van importeurs die voor de gestelde deadline aan de regels zouden voldoen. Hierdoor steeg de naleving van de regels omtrent duidelijke autoprijzen van 3 naar 89 procent.”

Zeven behavioural insights tools

Vorig jaar verscheen ook het boekje ‘Zeven behavioural insights tools; hoe pas je gedragsinzichten toe in beleid, uitvoering en toezicht?’ Dirkmaat: “Deze publicatie geeft een overzicht van allerlei tools die departementen, uitvoeringsorganisaties en toezichthouders al inzetten. Ze hebben ze vaak zelf ontwikkeld of aangepast aan hun praktijk en er is ervaring mee opgedaan. Andere rijksambtenaren die gedragsinzichten (vaker) willen toepassen, kunnen hier hun voordeel mee doen. Dat overzicht staat er nu. Maar het is vervolgens natuurlijk ook van belang dat mensen die zo’n tool willen toepassen, weten bij wie ze daarvoor terecht kunnen. Bovendien blijkt het in de praktijk wenselijk om de tools te laten begeleiden door een gedragsexpert met ervaring met de tool. Ook met het opzetten van dergelijke trainingen zijn we binnen het netwerk actief.”
“We brengen verschillende publicaties uit, onder meer om kennis over gedragsanalyse-tools uit te wisselen en de resultaten van de toepassing van gedragsinzichten door de ministeries te delen.”

Duidelijker gezicht en impuls aan kennisdeling

Momenteel werkt het BIN NL aan de ontwikkeling van een eigen online platform. Daar zullen alle relevante publicaties en documenten te vinden zijn. Dirkmaat: “We merken dat veel mensen zowel binnen als buiten de overheid interesse in ons werk hebben. Het is momenteel echter lastig om informatie te vinden over de toepassing van gedragsinzichten bij de Rijksoverheid. De komende maanden gebruiken we om bij de verschillende doelgroepen van het online platform te achterhalen wat hun informatiebehoeften zijn. Vervolgens bekijken we hoe we hierin op de beste manier kunnen voorzien. In ieder geval zullen we via het platform resultaten gaan delen.”

Departement-overstijgende thema’s

Extra aandacht van het BIN NL gaat dit jaar uit naar departement-overstijgende samenwerking. “Tot nu toe zijn departementen vooral zelf aan de slag geweest met het toepassen van gedragsinzichten. Die lijn wordt gecontinueerd. Maar we gaan ook kijken hoe we kunnen samenwerken aan onderwerpen die de grenzen van een departement overstijgen. Schuldenproblematiek is een voorbeeld van zo’n departement-overstijgend thema. Daar zijn – ieder vanuit de eigen invalshoek – verschillende departementen bij betrokken: SZW, VWS en OCW. Een ander thema is natuurlijk verduurzaming. Ook daar zijn verschillende ministeries – ook weer elk vanuit de eigen portefeuille – mee bezig. Maar uiteindelijk werken we wel aan hetzelfde onderwerp. Via BIN NL gaan we de komende tijd ook de inhoudelijke samenwerking actief opzoeken.”

Welkom!

Overigens is iedereen die aan dergelijke gezamenlijke projecten – of aan andere activiteiten – een bijdrage wil leveren, van harte welkom bij het BIN NL, maakt Dirkmaat duidelijk. “Als mensen het leuk vinden om interdepartementaal te werken aan kennisdeling op het gebied van de toepassing van gedragsinzichten in beleid, uitvoering, toezicht en communicatie, dan kunnen ze actief een bijdrage leveren. Welkom! Trek je departementale coördinator aan de jas en meld je aan.”