Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Spoorlopers opsporen met hulp van big data

Spoorlopers opsporen met hulp van big data

“Kijk, station Ermelo is vandaag koploper, laten we daar naartoe gaan”. Ivo Engels, incidentenbestrijder en boa bij ProRail, wijst op zijn tablet waar rode bolletjes oplichten op een landkaart. Met de spoorlopertool, die gebruikmaakt van ‘big data’, kan Engels zien waar op dat moment de kans op spoorlopers het grootst is. ToeZine ging een dag mee op pad.

Engels stuurt zijn busje van ProRail soepel door de binnendoorweggetjes van Putten. Onderweg passeert hij bewust alle overwegen op de route, die loopt langs de Veluwelijn tussen Amersfoort en Zwolle. “Ik ken hier alles, heb hier zo vaak gesurveilleerd.” Sinds tien jaar is Ivo Engels boa bij ProRail. Dat houdt in dat hij preventief het spoor en de spoorwegovergangen langs gaat en controleert. Daarnaast is hij sinds enkele jaren ook incidentenbestrijder. Als Engels bereikbaarheidsdienst heeft, kan hij opgeroepen worden om te assisteren bij een incident zoals een aanrijding. “Onze taak is dan om het spoor zo snel mogelijk weer vrij te maken.” Daarnaast doen incidentbestrijders ook preventief werk als er geen incident is. Als zij een boa-bevoegdheid hebben, zoals Engels, mogen zij ook bonnen uitschrijven.

Preventief spoorzoeken

Bij elke overgang waar hij langsrijdt, houdt Engels even in. Ziet hij wat geks aan borden of hekken? Lopen er mensen waar dat niet hoort? Doen de lichten en spoorbomen van de overweginstallatie het nog? Bij station Ermelo parkeert hij zijn bus en stapt uit. Eerst loopt Engels vanaf het perron 500 meter langs het spoor om het hekwerk te controleren. Is het hek ergens kapot? Zijn er vernielingen aangebracht? “Soms willen mensen zo graag de kortste weg over het spoor gebruiken dat ze een doorgang maken in het hek.” Daarna loopt hij het perron op. Zijn alle kabels in orde? Hij kijkt niet alleen naar de railinfrastructuur en het materiaal, maar houdt ook de mensen in de gaten. Niemand die zich vreemd of somber ogend ophoudt aan het eind van het perron? Opvallend als hij is in zijn gele ProRail-jas, wordt hij direct aangesproken door een jonge man: “Meneer, ik heb net mijn trein gemist, hoe laat kan ik nu in Zwolle zijn?” Service verlenen is ook een taak van de incidentenbestrijders. Vriendelijk pakt Engels zijn tablet erbij om de juiste tijd door te geven.

Spoorlopers

Het opsporen van zogeheten ‘spoorlopers’ is een belangrijke taak van de incidentbestrijders van ProRail. Daarbij gaat het niet alleen om mensen die zichzelf het leven willen benemen. Het zijn ook wandelaars, mensen die hun hond uitlaten, spelende kinderen, vandalen of mensen die gewoon een stuk willen afsnijden en daarbij de kortste weg over het spoor kiezen. Spoorlopen is een enorme ‘no-go’ volgens Engels. “Het heeft zóveel gevolgen, dat onderschatten mensen. Voor een machinist is het vaak niet duidelijk waarom iemand langs het spoor loopt. Om een aanrijding te voorkomen, krijgen andere machinisten op het traject ook de opdracht langzamer rijden. Dagelijks zorgen spoorlopers in heel Nederland voor 3,5 uur aan treinvertraging. Soms raken spoorlopers gewond of vallen er doden. ”
“Spoorlopen is zo’n ‘no-go’. Het heeft zóveel gevolgen, dat wordt onderschat.”

De spoorloperstool

Het werk van incidentenbestrijders wordt sinds kort vergemakkelijkt door de spoorlopertool [zie kader]. Sinds 1 augustus van dit jaar kunnen alle incidentenbestrijders van ProRail de applicatie op hun tablet gebruiken. Daarmee kunnen ze beter inschatten waar zij op een bepaald moment het beste een controle kunnen uitvoeren. “Door het combineren van diverse gegevens komen hotspots naar voren”, legt Engels uit. “Natuurlijk heb ik mijn vaste routes om te patrouilleren. Maar als ik even tijd over heb, of twijfel waar ik naartoe zal gaan, klik ik vaak de app even aan.”

Wat is de Spoorlopertool?

ProRail is sinds het voorjaar van 2016 bezig met de spoorlopertool. Dit is een applicatie voor incidentenbestrijders met daarin de kaart van Nederland. Per deelgebied is zichtbaar op welke plek langs het spoor de kans op spoorlopers het grootst is. Die plekken worden bepaald door met algoritmes ‘big data’ na te lopen op patronen. De basis voor de spoorlopertool zijn de bevindingen van machinisten. Die worden aangevuld met allerlei data, bijvoorbeeld over de weersverwachting, nabijheid van scholen, winkelcentra, voetbalstadions en ggz-instellingen, schoolvakanties, meldingen van het publiek en gegevens over de infrastructuur van ProRail (overweg, station of spoor). Momenteel worden alleen openbare gegevens gebruikt, zoals van het KNMI, het Kadaster en het GIS (Geografisch Informatie Systeem). De bedoeling is dat op termijn ook informatie van gemeenten, zoals evenementen en wegafsluitingen, in de tool wordt opgenomen.

Beter gebruikmaken van data

Engels was betrokken bij het ontwikkelen en testen van de tool. “Wij vullen altijd al onze bevindingen in de Boa Registratie Tool (BRT) in. Ik vond het zó jammer dat we niets deden met al die gegevens over wat we tegenkwamen, op welke momenten en waar. Zonde om dat niet te combineren. Met behulp van de tool kunnen we steeds gerichter surveilleren.” Na een half jaar testen kunnen de incidentenbestrijders sinds kort gebruikmaken van de tool. Engels is enthousiast, maar sommige van zijn collega’s moeten er nog even aan wennen. Dat komt omdat we niet kunnen inzien waarom een bepaalde locatie een hotspot is. Wij zijn van de feiten. Nu moet je op de data vertrouwen en daaruit blijkt niet altijd wat de argumentatie is achter een hotspot.”

Illegaal looppad

Ook Engels zelf moest daaraan wennen. “Toen ik begin dit jaar de tool aan het testen was, kreeg ik de melding dat bij Holten vaak mensen op het spoor zouden lopen. Ik dacht vanuit mijn ervaring: ‘dat klopt niet, dat is een paar honderd meter verderop, want daar loopt een wandelpad met laag hekwerk’. Maar ik ging er kijken en zag tot mijn verbazing sporen in de sneeuw!” De reden was dat mensen hier een kortere route pakten naar het perron richting Hengelo. Op een andere plek ontdekte Engels dankzij de tool een illegaal looppad vanaf een fabriek naar het station. “Ik vind het een handig hulpmiddel. Als we straks ook een weekplanning in de tool opnemen, moet de tool meer leidend worden. Nu kijken we er nog vrijblijvend in. Overal waar ik kom, vertel ik collega-incidentenbestrijders erover en laat ik de tool zien. We moeten de tool de kans geven om zichzelf te bewijzen.”
“Door het combineren van diverse gegevens komen hotspots naar voren: locaties waar de kans op spoorlopers het grootst is.”

Hotspot Ermelo

Het station van Ermelo ligt vlak naast ggz-instelling GGZ Centraal Veldwijk. Niet heel verrassend dus dat dit zo’n hotspot is. “We hebben hier inderdaad wel wat aanrijdingen met personen gehad. Maar het is ook een heel complexe overweg, kijk maar.” Engels laat zien dat de overweg meerdere hekwerken en spoorbomen achter elkaar kent, die op verschillende momenten open en dicht gaan. “Dat zorgt ervoor dat mensen vaak proberen er op het laatste moment nog onderdoor te gaan.” Op het moment dat Engels dat vertelt, gaan de bellen rinkelen vanwege een naderende trein. “Kunnen we nog net gaan?”, roept een fietser naar een ander. “Nee”, roept Engels. De fietsers wagen het toch en flitsen onder de bomen door, vlak voordat ze dalen. “Levensgevaarlijk”, roept Engels nog. “Daarom komen we hier dus regelmatig. Dan treden we handhavend op, wat betekent dat we boetes uitschrijven die kunnen oplopen tot 240 euro.” Verder zijn bij Ermelo geen onregelmatigheden te zien. Engels stapt weer in zijn busje, op weg naar de volgende hotspot.