Hier komt de boa vandaan: Van onbezoldigde naar buitengewoon opsporingsambtenaar

‘Onbekend maakt onbemind’, schrijft Alexander van der Velden over buitengewone opsporingsambtenaren (boa’s) in zijn boek De Andere Politie – Van “Onbezoldigde” naar “Buitengewoon Opsporings Ambtenaar”. Hoewel ons land zo’n 30.000 boa’s kent, weten veel mensen niet wat zij nou precies doen. Dit leidt tot veel discussie over hun nut. Zelf al jaren boa – nu als boswachter – duikt Van der Velden in de ontstaansgeschiedenis van boa’s en betoogt dat deze gespecialiseerde ambtenaren onmisbaar zijn.

Ook Pieter van Vollenhoven staat in zijn voorwoord in Van der Veldens boek heel kort stil bij een van de heetste hangijzers rondom boa’s. Namelijk de zorg om versnippering van toezicht en handhaving tussen politie en handhavers. Hij spreekt de hoop uit dat Van der Velden met zijn boek antwoord geeft op de koers die handhaving in de toekomst moet varen. Zijn wens blijft overigens onvervuld: Van der Velden duikt vooral in de geschiedenis en bespreekt kort het heden, maar presenteert geen toekomstvisie.

Van Vollenhoven hoopt dat Van der Velden met zijn boek antwoord geeft op de koers die handhaving in de toekomst zal varen.

In ales boa, behalve de naam

De kracht van het boek is dan ook dat het helpt om de rol van boa’s in onze maatschappij beter te begrijpen. Door op de ontstaansgeschiedenis te focussen, biedt Van der Velden een interessant perspectief op het nut en de noodzaak van boa’s. Hij gaat terug naar ongeveer 1850, toen er al veel functies bestonden voor de controle en opsporing van misstanden, zoals marktmeesters, turftellers en veeschutters – mensen die losgebroken vee vingen.

Iets verder in de tijd ontstonden naast een politiedienst allerlei onbetaalde, toezichthoudende functies: veldwachters, boswachters en nachtwakers, om maar wat voorbeelden te noemen. Deze functionarissen droegen met de juiste vergunning ook wapens en mochten mensen beboeten. Van der Velden beargumenteert dan ook dat boa’s eigenlijk altijd al hebben bestaan. En dat deze functies, net als die van boa nu, uit noodzaak worden geboren. Waarom? Omdat het de politie aan specialistische kennis en mankracht ontbreekt om overal effectief tegen op te treden.

Een zeldzame terugblik

Van der Veldens boek is verder vooral een interessant – en zeldzaam – naslagwerk over de verschillende soorten voorlopers van de boa. Door dieper in te gaan op die voorlopers en mensen te interviewen die deze functies hebben vervuld, onderbouwt hij zijn punt hoe specialistisch hun kennis is.

Het boek is vooral een interessant – en zeldzaam – naslagwerk van de verschillende soorten voorlopers van de boa.

Mooi meegenomen is dat dit overzicht leuke en soms opmerkelijke weetjes en anekdotes over boa-voorgangers oplevert. Zoals over de ‘rackers’, die in de 19e eeuw werkten als beul in dienst van de schout, die op zijn beurt weer een soort voorloper van de hoofdcommissaris was. En het grappige voorval met een bedrijfspolitieagent, een halfnaakte tuinman en Wim Duisenberg als minister van Financiën.

Uitstapje naar heden en toekomst

Aan het eind van het boek komt Van der Velden nog kort in het heden terecht. Hij legt uit hoe er in de functie van boa meer focus is aangebracht door zes domeinen te benoemen. En dat daarmee ook de bevoegdheden per domein en type boa steeds duidelijker zijn afgebakend. Ook geeft hij aan dat de opleidingseisen strenger zijn geworden en daarmee de kwaliteit van boa’s hoog is. Saillant detail: hij kan het weten als beoordelaar van boa’s in domein 2 Milieu, Welzijn en Infrastructuur.

Van der Velden adviseert om boa’s ‘Lokale Politie’ te noemen. Duidelijker voor burger én toerist.

Van Vollenhoven kan het beste naar de laatste pagina’s van het boek bladeren. Daar raakt Van der Velden nog even aan de bewapening van boa’s. Van der Veldens advies? Regel het landelijk, dat voorkomt regionale versnippering en ook verwarring bij burgers. Hetzelfde adviseert hij voor de benaming van boa’s: maak er gezien de uitgebreide bevoegdheden ‘Lokale Politie’ van. Duidelijker voor de burger én de toerist.