Negen thema’s, 36 spelkaarten. Dat zijn de ingrediënten van het PFAS-nadenkkwartet. Spelers strijden om de meeste kwartetten, maar verkennen aan de hand van de kaarten vooral de vele aspecten van het toezicht. ToeZine sprak de ontwikkelaars. “Als toezichthouder moet je breder kijken dan de inhoud. Met dit spel ontdek je dat samen, op een leuke manier.”
Hoe kunnen we inspecteurs op een leuke manier meer leren en laten nadenken over het vak van toezichthouder? Met die vraag gingen Els Biesta-Peters, coördinerend specialistisch inspecteur bij de NVWA, en Guido van der Meij, projectleider PFAS bij de ILT, als eindopdracht aan de slag in het Leeratelier Toezicht en Naleving. “In deze opleiding van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) leer, reflecteer en discussieer je met mede-toezichthouders over toezicht en handhaving”, zegt Biesta-Peters.
Ze kijkt terug op een leerzame periode. “Je wordt toezichthouder vanuit een bepaald vakgebied. Er is geen opleiding voor het vak ‘toezichthouder’. De valkuil is dan ook dat je steeds puur naar de inhoud kijkt. In het leeratelier heb ik echter ontdekt dat je overal toezicht kunt houden als je nieuwsgierig en geïnteresseerd bent en de juiste vragen stelt, ongeacht je vakgebied. Ik ben bijvoorbeeld met een onderwijsinspecteur meegegaan en hij is ook met mij op pad geweest. Als NVWA nemen wij monsters bij bedrijven, in feite zijn leerlingen de ‘monsters’ van de onderwijsinspectie.”
Waarom besloten jullie om samen de eindopdracht te doen?
Van der Meij: “PFAS is een groot deel van ons werk, bovendien werkt zowel de Inspectie Leefomgeving en Transport als de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit met dezelfde doelgroep: bedrijven. Daarnaast klikte het goed tussen Els en mij.”
Jullie hebben een kwartetspel ontwikkeld. Hoe is dat idee ontstaan?
Van der Meij: “We wilden iets out of the box en creatiefs opleveren. Al vrij snel dachten we aan een laagdrempelig spel met makkelijke spelregels. Want het gaat om de inhoud van het spel, je moet niet veel tijd bezig zijn met de speluitleg.” Biesta-Peters: “Op een dag speelde ik kwartet met mijn kinderen. Ik dacht: dit is het. Het is eenvoudig en op de kaarten kun je informatie kwijt.”
“Ik speelde kwartet met mijn kinderen en dacht: dit is het!”
Hoe zijn jullie te werk gegaan bij de uitwerking?
Biesta-Peters: “We hebben de onderwerpen van de opleiding vertaald naar negen thema’s met elk vier kwartetkaarten. Thema’s zijn onder meer: effectief toezicht, typen toezichthouders, het gedrag van bedrijven, de beginselen van toezicht, toezichtniveaus en ‘het verhaal’. Ook PFAS is een thema.” Van der Meij: “Het thema effectief toezicht bestaat bijvoorbeeld uit de kaarten ‘meten’, ‘resultaat’, ‘interventies’ en ‘perceptie’. Op iedere kaart staat een korte uitleg wat ermee bedoeld wordt. Toen we het spel en de teksten eenmaal definitief hadden, heeft een young professional uit ons netwerk alles prachtig vormgegeven.”
Zijn er thema’s die wat jullie betreft opvallen?
Van der Meij: “We wisten direct dat ‘tijd’ een thema zou worden. Iedereen heeft het hartstikke druk, wil zijn eigen planning halen en raast door. Dat kan ineffectief zijn, zo leerde Jorren Scherpenisse (oud-columnist ToeZine, red.) ons in een college tijdens het leeratelier. Hij is schrijver van het proefschrift ‘Tucht van de tijd‘. Als je bijvoorbeeld onderzoek doet, kan het verstandig zijn om even te wachten met communiceren over de resultaten. Bijvoorbeeld omdat je nog niet alle antwoorden op vragen hebt of omdat je daardoor kunt meeliften met andere publiciteit. Soms helpt een vertraging om sneller of effectiever te zijn. Dat vond ik een mooi inzicht.”
“Soms helpt een vertraging om te versnellen.”
Biesta-Peters: “Een ander opvallend thema is ‘het verhaal’. Daarbij horen de vier kwartetkaarten ‘helden’, ‘schurken’, ‘slachtoffers’ en ‘omstanders’. Een journalist die een misstand aan het licht brengt, is de ‘held’, terwijl de toezichthouder vaak als ‘schurk’ weggezet wordt, omdat hij niet goed opgelet zou hebben. Dat is natuurlijk lang niet altijd terecht. Kun je als toezichthouder ook ‘held’ zijn door het verhaal meer vanuit de rol van journalist te benaderen? Dat is interessant om met elkaar te bespreken.”
Is dat al gebeurd? Met andere woorden: hebben jullie het spel al gespeeld?
Biesta-Peters: “Een aantal keren, onder meer met mijn teamleden. De eerste reactie was lacherig: gaan we nou echt kwartetten? Maar gaandeweg het spel werden ze steeds fanatieker. Aan het eind van het spel hebben we over een aantal thema’s serieus doorgepraat. De sfeer veranderde van lacherig naar ‘Hé, dit heeft inhoud en kan ik echt gebruiken.’”
“Het spel is eigenlijk een snelle samenvatting van het Leeratelier Toezicht en Naleving.”
Van der Meij: “Ik heb het gespeeld tijdens een kennisdag over vergunningverlening, toezicht en handhaving en met mijn PFAS-projectteam. Zeker in het projectteam werkte het heel goed. Daarin zitten veel verschillende specialisten. Door het spel te spelen, kom je in korte tijd bij elkaar, op een lijn.” Biesta-Peters: “Klopt. Het spel is eigenlijk een snelle samenvatting van het Leeratelier Toezicht en Naleving.”
Dit kwartet is specifiek gemaakt voor PFAS. Kun je het ook bij andere onderwerpen gebruiken?
Van der Meij: “Zeker. Van de negen thema’s gaat er maar één inhoudelijk over PFAS. Dit zou je kunnen weglaten of vervangen.” Biesta-Peters: “Wat ik van de opleiding vooral geleerd hebt, is dat je als toezichthouder breder moet kijken dan de inhoud. Met dit spel ontdek je dat samen, op een leuke manier.” Van der Meij: “Het spel is daarom ook interessant voor startende inspecteurs. Die bijten zich vaak nog volledig vast in de inhoud. Voordeel is ook dat je het steeds opnieuw kunt spelen, omdat de wereld – en het toezicht daarop – continu in beweging is.”
Wil je meer informatie over het PFAS-nadenkkwartet of het zelf spelen? Stuur dan een mail naar de redactie van ToeZine: toezine@hetccv.nl.
