AI, machine learning, sensoren, spectrale camera’s – hoe kunnen zulke innovaties helpen bij het toezicht op voedselveiligheid en dierenwelzijn? En hoe kunnen Europese landen op dit gebied samenwerken? Daarover hield de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) eind februari een internationaal symposium. “Technologie kan ons helpen om onze inspectiecapaciteit slimmer te benutten.”
“Eerlijk gezegd hadden we geen idee of er belangstelling zou zijn voor een symposium over modern toezicht met nieuwe technologieën. Het was de eerste keer dat we dat deden. Maar toen we het programma bekendmaakten, stroomden de aanmeldingen binnen. Er zijn zo’n 230 deelnemers uit 24 EU-lidstaten geweest. Bijna elk EU-land was vertegenwoordigd door vooral mensen van collega-inspectiediensten, maar ook van ministeries, onderzoeksinstellingen en bedrijven.” Aan het woord is Wiebe Lammers, coördinerend adviseur data science bij de NVWA en een van de organisatoren van het symposium ‘Modern inspections with new technologies’.
Samenwerken bij wetgeving
De NVWA wil internationaal meer samenwerken op het gebied van innovatieve technologie, vertelt Lammers over de aanleiding voor het symposium. “Bedrijven opereren internationaal en handelsketens worden complexer, ook door de toegenomen online handel. Daarom willen we samenwerken binnen de EU en met de Europese Commissie. Want wetgeving blokkeert nu soms de toepassing van nieuwe technologieën. Bijvoorbeeld als de wet voorschrijft dat er fysieke controle nodig is. Dan kun je geen camera-inspectie op afstand toepassen.”
Die Europese wetgeving en andere randvoorwaarden voor het gebruik van slimme technologie, zoals privacy en ethiek, stonden centraal op dag twee van het symposium. Op de eerste dag werden nieuwe toepassingen en technologieën gepresenteerd. Lammers: “Het zwaartepunt lag op het gebruik van artificial intelligence (AI), data en sensoren. Deze technologieën kunnen ons helpen om de stap te zetten van incident-gedreven naar datagedreven en risicogericht toezicht: dat we onze activiteiten daar inzetten waar de grootste risico’s en problemen zijn. Zelf zijn we met ons datascience team bijvoorbeeld actief met machine learning. Daarmee maken we modellen die voorspellen waar de kans op niet-naleving het grootst is. Je kunt inspecteurs zo gerichter op pad sturen.”
Nieuwe technologie ondersteunt inspectie
Op het symposium passeerden tal van dergelijke technologieën de revue. Lammers noemt onder meer een NVWA- project om te komen tot geautomatiseerde controle van handgeschreven documenten. “Nu doen inspecteurs dat zelf. Dat is tijdrovend. Soms kun je dingen niet goed lezen, soms is niet alles ingevuld. Met behulp van technologie verloopt zo’n controle veel sneller. Je scant een document met je telefoon, software zet de handgeschreven teksten om in leesbare data en AI analyseert die gegevens. Binnen een paar seconden is alles gecheckt.”
“Technologie helpt ons van incident-gedreven naar datagedreven en risicogericht toezicht.”
Een ander voorbeeld is het gebruik van camera’s en sensoren in slachterijen. “Spectrale camera’s kunnen in combinatie met AI kleine besmettingen op een karkas opsporen; het menselijk oog ziet die niet, maar ze kunnen wel voor een voedselvergiftiging zorgen. In Nederland willen slachterijen dergelijke systemen gebruiken. Wat betekent dat voor onze manier van toezichthouden? Is die technologie honderd procent betrouwbaar? Behalve dat we inspecties mét AI willen gaan houden, moeten we ook toezicht gaan houden óp AI. Het is complex.”
Leren van Zweden
Voor Lammers sprongen twee presentaties op het symposium eruit. De eerste betreft ook een innovatie in slachterijen. “Onze Zweedse collega’s hebben de mogelijkheid onderzocht om inspecties naar voedselveiligheid en dierenwelzijn in slachterijen op afstand uit te voeren. Inspecteurs kijken dan naar realtime mee met camerabeelden vanuit de slachterijen. Dus niet achteraf, zoals wij doen. Hun bevindingen zijn positief. Het is mooi om te zien dat zij goed samenwerken met bedrijven. Vanuit vertrouwen en vanuit het gemeenschappelijk belang van bijvoorbeeld voedselveiligheid. Daarvan kunnen we in Nederland veel leren; hier is goede samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven helaas niet altijd vanzelfsprekend.”
“Het symposium was een inspiratiebron op het gebied van technologie en samenwerking.”
De tweede presentatie kwam uit Hongarije. “Onderzoekers gebruiken AI-technieken als tekstmining en netwerkanalyse om opkomende veiligheidsrisico’s op het gebied van voedselveiligheid uit data- en nieuwsbronnen te identificeren. Met tekstmining haal je waardevolle informatie uit grote hoeveelheden tekstmateriaal. En met netwerkanalyse breng je in beeld welke inhoudelijke woorden veel in samenhang met elkaar gebruikt worden in die bronnen. Juist door de combinatie van die twee technieken kun je patronen, trends en verbanden ontdekken die wijzen op mogelijke veiligheidsproblemen. Als toezichthoudende partij kun je dan sneller maatregelen nemen. Heel interessant. Vanuit de NVWA gaan we contact zoeken met deze onderzoekers om van hen te leren en misschien samen te werken.”
Inspecteurs blijven hard nodig
Voor de NVWA heeft het symposium dus interessante aanknopingspunten opgeleverd om moderne technologie verder te integreren in het toezicht. Dat geldt ook voor de andere deelnemers, stelt Lammers. “Het symposium heeft echt in een behoefte voorzien. Dat kregen we achteraf ook terug van deelnemers. Het was een inspiratiebron op het gebied van technologie en samenwerking. We delen al veel data met Europese collega-inspecties; zo is er een centrale database waarin we meldingen maken van bijvoorbeeld plantenziekten. Andere landen kunnen dan extra alert zijn of maatregelen nemen. Maar we kunnen op veel meer fronten samenwerken; als toezichthouders onderling, maar ook met onderzoeksinstituten en het bedrijfsleven. Het symposium heeft daarvoor een mooie aanzet gegeven.”
“Samen met bedrijven moeten we ontdekken hoe we nieuwe technologieën goed kunnen gebruiken.”
Volgens Lammers was een slotconclusie van het symposium dat toezichthouders niet moeten wachten op nieuwe wetgeving bij het gebruik van moderne technologie. “Er is binnen de huidige wettelijke kaders veel mogelijk. De oproep was dan ook: denk niet in beperkingen, maar in mogelijkheden.” Dat dit te weinig gebeurt, komt deels door de onbekendheid met nieuwe technologieën. Daarnaast speelt iets anders, zegt hij. “Er zijn misschien inspecteurs die denken dat ze overbodig zijn in de toekomst, dat technologie hun taken overneemt. Maar iedereen is hard nodig; we kunnen niet zonder de deskundigheid van onze inspecteurs. Onze inspectiecapaciteit is en blijft echter beperkt. Technologie helpt ons om deze capaciteit slimmer te benutten en ons toezicht te ondersteunen en effectiever te maken. Het gaat om het slim combineren van deskundigheid van mensen en technologie.”
Ruimte voor experimenten
Het initiatief voor een vervolg ligt bij België, de huidige voorzitter van de Europese Unie. Lammers: “Er komt in ieder geval een internationale werkgroep om te kijken hoe de samenwerking bij voedselveiligheid aangewakkerd en gefaciliteerd kan worden en op welke vlakken samenwerking nodig en interessant is. Als NVWA doen we mee in die werkgroep.” Een uitkomst van het symposium is ook dat er meer ruimte moet komen om te experimenteren met nieuwe technologieën. “Samen met bedrijven moeten we ontdekken hoe we die vernieuwende toepassingen goed kunnen inzetten.”
