Stroperij, afvaldumpingen en vernielingen zijn een groeiend probleem in natuurgebied Binnenveldse Hooilanden. Tot voor kort mochten de groene boa’s alleen handhaven binnen hun eigen provincie: Gelderland of Utrecht. Dankzij een convenant werken ze nu samen in elkaars werkgebied.
Binnenveldse Hooilanden is een natuurgebied van 280 hectare tussen de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug. Het heeft de Natura 2000-status. Bert van der Haar is groene boa bij de gemeente Rhenen. “Voordat het convenant er was, waren mijn mogelijkheden beperkt. Dan zag ik aan de overkant van het Valleikanaal – de grens van mijn werkgebied – bijvoorbeeld een man met een jachthond lopen, vogels stoven op. Honden mogen daar niet loslopen, dus ging ik ernaartoe om hem te vragen de hond aan te lijnen. Hij vroeg waar ik vandaan kwam. ‘Rhenen’, zei ik. ‘Dat is niet jouw gebied. Je bent hier niet bevoegd’, zei hij.”
Geen wettelijke belemmeringen
Na verschillende vernielingen en een brandstichting waarbij een uitkijktoren bijna afbrandde, was Van der Haar het zat. Hij nam contact op met Jan Otter, boswachter en groene boa in de gemeente Ede (Gelderland). Otter is ook regiocoördinator van het samenwerkingsverband ‘Samen sterk in Gelderland’. Hij was meteen enthousiast over zijn voorstel om samen te werken in het natuurgebied. “Binnen provincies werken groene boa’s al veel samen, ook met de politie. Dat kan vast ook over provinciegrenzen heen, dacht ik. Wettelijk zijn er geen belemmeringen, omdat boa’s een landelijke bevoegdheid hebben. Bovendien waren de provincies net bezig met een convenant. Ik verwachtte hierbij makkelijk te kunnen aansluiten.”
“Binnen provincies werken groene boa’s al veel samen.”
Toch duurde het uiteindelijk nog vier jaar voordat de Utrechtse en Gelderse groene boa’s op elkaars gebied mochten handhaven. Otter: “Koudwatervrees, denk ik. Ze waren bang dat we in elkaars werkgebied parkeerboetes zouden gaan uitschrijven. Al waren we dat ook niet van plan. Ook de timing bleek onhandig. Er waren al veel convenanten gesloten, het was wel even genoeg. Dankzij de vasthoudendheid van de groene regisseur van de provincie Gelderland en Utrecht – die verantwoordelijk is voor de regie op natuur- en omgevingsvraagstukken – is het toch gelukt. In de tussentijd zijn we als groene boa’s samen met de politie een app-groep gestart om snel informatie uit te kunnen wisselen.”
Wat zijn groene boa’s?
Groene boa’s (domein 2) zijn verantwoordelijk voor toezicht en handhaving op het gebied van milieu, welzijn en infrastructuur. Ze zijn actief in natuur- en landelijk gebied, waar ze mensen aanspreken als ze zich niet aan de regels houden. Daarnaast komen ze in actie bij meldingen en overtredingen, zoals stroperij of dumpingen van (drugs)afval. Groene boa’s zijn in dienst van een gemeente of een natuurbeschermende organisatie zoals Staatsbosbeheer of Natuurmonumenten.
Stropers en trofeejagers
Inmiddels mogen de Utrechtse en Gelderse boa’s op elkaars werkgebied surveilleren en handhaven. Als Van der Haar nu zijn ronde maakt, neemt hij ook het Binnenveld aan de overkant van Valleikanaal mee. “We hebben afspraken over wie in welk gebied surveilleert”, legt hij uit. “Voor mij geldt dat ik Ede, en alles langs de A12 en het kanaal meeneem. Otterlo en Lunteren doe ik niet.” De samenwerking is zeker in de nacht een uitkomst. “Ik ben de enige groene boa in mijn gemeente. We hebben afgesproken dat ik niet meer alleen ’s nachts surveilleer, omdat dit te gevaarlijk is. Nu kunnen we samen op pad.”
“Stroperij is hier een groeiend probleem.”
Groene boa’s gaan vaak af op meldingen. Otter: “Van bewoners van het gebied krijgen we regelmatig meldingen dat ze een onbekende in de buurt zien rondrijden en schoten horen. Stroperij is hier een groeiend probleem. Mensen stropen voor de handel, maar er zijn ook trofeejagers actief. Zij schieten met een luchtbuks een dier dood, puur voor de foto. Het karkas laten ze liggen.”
Groene politie
Stropers en trofeejagers gebruiken illegale wapens, of een legaal wapen met illegale toepassing, stelt Otter. “Daarnaast veroorzaken ze dierenleed. De kans dat we ze op heterdaad betrappen, is vrij klein. We willen verder niet te veel weggegeven over onze aanpak. Het is echt een kat-en-muisspel. Stropers passen hun werkwijze aan als ze merken hoe wij werken, en andersom.”
“We proberen conflicten te voorkomen en te de-escaleren, maar dat lukt niet altijd.”
De samenwerking met de politie is belangrijk, legt Van der Haar uit. “Toen een trofeejager een ooievaar had geschoten, hadden we zijn kenteken op camera. We konden het helaas maar deels lezen. De politie schoot ons te hulp. Dankzij technische middelen en nader onderzoek kon de politie de eigenaar van de auto wel achterhalen. Ik ben blij met de inzet en betrokkenheid van de milieu-agenten, zowel aan de Gelderse als de Utrechtse kant. Ze hebben echt hart voor de zaak.”
Lees ook:
Relevante artikelen
Boze agrariërs en dumpingen
Stroperij is niet het enige probleem waar de groene boa’s mee te maken krijgen. Zo zijn er spanningen met agrariërs die bang zijn hun grond kwijt te raken door kabinetsbeleid. “We zien vaak vlaggen met teksten”, zegt Van der Haar. “Ook werd er onlangs een vistrap vernield, waardoor vissen niet langs de stuw konden zwemmen. En vaak worden hier autobanden, wietafval en lachgaspatronen gedumpt. Problematiek waarmee groene boa’s in andere regio’s ook te maken krijgen. Nu wij in het hele natuurgebied mogen handhaven, kunnen we beter optreden.”
Conflictzoekers en nachtbrakers
Het werk van een groene boa is lastiger geworden, vindt Van der Haar: “Steeds meer mensen hebben een grote mond en een kort lontje. We proberen conflicten te voorkomen en te de-escaleren, maar dat lukt niet altijd. Sommige mensen zijn juist op zoek naar conflict. Soevereinen bijvoorbeeld. Zij erkennen de overheid niet, maar zijn vaak goed op de hoogte van wet- en regelgeving. Mensen die we ’s nachts treffen – stropers of drugsdumpers – willen niet eerst het gesprek aangaan.”
Van der Haar en Otter zijn blij dat ze dankzij het convenant kunnen samenwerken. Ze zien dit ook als een oplossing voor andere natuurgebieden in Nederland die zich uitstrekken over provinciegrenzen. Otter: “Juist in niemandsland voelen stropers en afvaldumpers zich onbespied. Door samen te werken in elkaars werkgebied, kunnen we gerichter optreden.”
