Steeds meer toezichthouders zetten drones in. Daar liggen kansen voor samenwerking, zag het Innovatielab van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Met hun project ‘Slim (drone)data delen’ overtuigden ze het publiek op het Toezichtfestival en sleepten daarmee de titel ‘Festivalfavoriet’ van de Verkiezingen Handhaving en Toezicht binnen.
Drie drones die op dezelfde dag boven hetzelfde deel van de Noordzee vliegen: de eerste haalt gps-data op van een schip dat zich schuldig maakt aan illegale visserij, de tweede onderzoekt een olievlek, de derde brengt de lading van een containerschip in beeld. Rob Broekman komt het regelmatig tegen. “Steeds meer toezichthouders beseffen de waarde van drones en zetten hun eigen droneafdelingen op”, vertelt het pijlerhoofd Remote Sensing bij het Innovatielab van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). “Maar vervolgens vliegen er verschillende drones van verschillende toezichthouders achter elkaar aan, onderzoeken ongeveer hetzelfde gebied én halen data op die ook voor anderen bruikbaar kan zijn. Dat is niet efficiënt. Bovendien vindt iedere toezichthouder zelf opnieuw het wiel uit: ze maken allemaal een eigen plan van aanpak, schaffen drones aan en leiden eigen dronepiloten op. Op al die vlakken kunnen we veel meer samen optrekken.”
Relevante artikelen
Samen naar de wolken
Broekman voegde de daad bij het woord en ontwikkelde een softwareplatform, samen met de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en verschillende omgevingsdiensten. “Via een beveiligde cloudomgeving hebben toezichthouders toegang tot historische, realtime én toekomstige vluchtdata. Ze kunnen hier ruwe data van dronevluchten delen, inzicht krijgen in geplande vluchten en samen dronevluchten plannen en uitvoeren.”
“Op het platform kunnen toezichthouders dronedata delen, inzicht krijgen in geplande vluchten en samen dronevluchten plannen.”
Digitale zintuigen
Broekman experimenteert bij de NVWA al sinds 2017 met de inzet van drones. Drone-inspecties zijn inmiddels volledig onderdeel van de organisatie en het inspectiewerk. “We begonnen met één drone. Nu zijn dat er 120 en hebben we zeventig getrainde deeltijddronepiloten in dienst.” Sensoren onder drones worden slimmer en kunnen steeds meer, vertelt Broekman. “Ze kunnen heel precies menselijke zintuigen nabootsen en waarnemingen doen. Denk aan sensoren die kunnen ruiken, horen, warmte in beeld brengen, in de nacht kunnen kijken en hiervan 3D-, geur- en warmtebeelden kan maken. Of die met hyper-, multispectrale en lidarbeelden de vitaliteit van gewassen, de aanwezigheid van water of de lengte van bomen en gewassen weergeven. De actieradius groeit ook: elk jaar komen er nieuwe drones op de markt die langere vluchten kunnen maken. En sinds kort zetten we drones in die ook tijdens een flinke storm of veel regen hun werk kunnen doen. Vroeger waren we mooiweervliegers. Nu kunnen we dus bijna altijd en overal vliegen.”
“Door data samen te brengen, krijgen we een vollediger beeld van allerlei situaties, zoals illegale activiteiten en milieuovertredingen.”
“De inzet van drones versterkt het toezicht door onze eigen inspecteurs”, licht Broekman toe. “Inspecteurs houden de lead en laten zich ondersteunen door drones. Als een drone bijvoorbeeld een mogelijke illegale afvaldumping detecteert, kunnen we een inspecteur gericht op pad sturen. Zo zetten we inspecteurs effectief in.”
Biodiverse bufferstroken
Goed voorbeeld van een terrein waarop toezichthouders meer kunnen samenwerken zijn ‘buffer- en ecostroken’, volgens Broekman. Dit zijn stroken grond langs sloten in weilanden en akkers. “De NVWA maakt hier beelden van. Tegelijk zie je dat het waterschap kijkt naar de waterkwaliteit van de sloot, de omgevingsdienst naar illegale afvaldumping en de NVWA of de strook niet bemest of bespoten is. En BoerenNatuur, de koepelorganisatie van de veertig agrarische collectieven, kijkt naar de biodiversiteit van de bloemenrijke kruiden die er groeien.”
Slim omgaan met data
Via het platform kunnen andere toezichthouders de verworven data gebruiken, zonder dat ze zelf die vlucht hoeven te maken. “Zo kan de politie met hulp van die ruwe data illegale afvaldumping opsporen. Ze halen de data van het platform en trainen er een eigen algoritme op dat bijvoorbeeld blauwe tonnen detecteert. Die kunnen wijzen op illegale afvaldumping.” Door inzicht in elkaars geplande vluchten, kun je efficiënter plannen en hoef je minder vaak vluchten uit te voeren. “Als het waterschap ziet dat de NVWA een vlucht door een specifiek waterrijk bosgebied heeft ingepland, kan het waterschap de NVWA vragen het vlieggebied groter te maken. Hierdoor kan de drone meteen data verzamelen over de waterkwaliteit van nabijgelegen sloten. Of het waterschap kan realtime meekijken via een besloten livestream.”
“Met de drone-in-a-box kunnen we biodiversiteit tegen relatief lage kosten monitoren.”
Zo draagt het droneplatform bij aan een belangrijke ontwikkeling binnen toezicht, meent Broekman. “We stappen over van alleen vertrouwen op eigen data naar het gebruik van data van andere partijen. En door data van toezichthouders en overheidsinstanties samen te brengen, krijgen we een vollediger beeld van allerlei situaties, zoals illegale activiteiten en milieuovertredingen.”
Drone in een doosje
Nieuw is de drone-in-a-box: een drone die in een landingsbox in het open landschap staat. Vanuit de controlekamer in Veenendaal is de drone op afstand te programmeren, zodat hij automatisch uit de landingsbox opstijgt. “Via voorgeprogrammeerde vliegroutes gaat hij data ophalen over de biodiversiteit van kruiden- en bloemenstroken in natuurgebieden en op landbouwgrond. Zo kunnen we daar de biodiversiteit tegen lage kosten monitoren, want je hebt geen dronepiloot op locatie meer nodig. Bovendien kunnen we met de opgehaalde data satellieten trainen in het herkennen van biodiversiteit. En een satelliet inzetten is goedkoper dan een drone. We werken hiervoor samen met waterschappen, omgevingsdiensten en BoerenNatuur.”
Groeimentaliteit
Inmiddels is een externe partij betrokken die het platform doorontwikkelt, beschikbaar maakt voor meer toezichthouders en het proces van data delen juridisch en technisch verder verbetert. “Het gebruik van drones brengt belangrijke aspecten met zich mee rondom privacy en datagebruik. Het doel is natuurlijk dat het platform voldoet aan de privacywetgeving en de rechten van bedrijven en burgers beschermt. Daarom gaan we in gesprek met alle betrokkenen en belanghebbenden, nemen we maatregelen rondom databeveiliging en moeten we transparant zijn in hoe we dronedata verzamelen, delen en gebruiken.”
Broekmans droom is een gebruiksvriendelijk platform dat binnen de hele toezicht- en handhavingssector inzetbaar is. “Nadat we de prijs wonnen op het Toezichtfestival, ben ik benaderd door verschillende omgevingsdiensten en gemeenten die interesse hebben om mee te doen. Als je verder onderzoek doet en je niet laat tegenhouden door complexe vraagstukken, blijkt vaak dat de ruimte veel groter is dan gedacht. Die mentaliteit én een flinke dosis doorzettingsvermogen maken dat we staan waar we nu staan.”
