Toezine

Wekelijkse verdieping voor professionals in toezicht, handhaving en inspectie

Bezig met laden...
Russische delegatie onder de indruk van IGZ

Russische delegatie onder de indruk van IGZ

Een delegatie van de Russische zorginspectie (Rozsdravnadzor) bezocht op 27 juni de Nederlandse Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). Het initiatief kwam van de Wereldbank, die de Russen wil laten kennismaken met andere manieren van inspectie en toezicht. Toezichtexpert Rob Velders organiseerde de studietour op verzoek van de Wereldbank en blikt terug op twee bijzondere dagen.

Rob Velders

De Russen bezochten op maandag 26 juni eerst de Belgische zorginspectie. Op dinsdag 27 juni was het aan de Nederlandse IGZ om te laten zien wat zij in huis heeft. Velders legt uit: “In Rusland deelt de inspectie heel snel boetes uit. In Nederland en België gaat de inspectie veel meer uit van ‘gezond vertrouwen’. De meeste mensen die in de zorg werken, willen patiënten beter maken. Dat betekent dus dat zij bij een fout meestal niet direct een boete krijgen. De IGZ wil wél dat je ervan leert, dat je vertelt hoe het gebeurd is en aangeeft hoe je zoiets in de toekomst gaat voorkomen.”

Russische methode

Volgens Velders staat deze werkwijze haaks op de Russische methode. “Daar wordt niet nagedacht of een sanctie wel of niet zinvol is. Een fout wordt keihard afgestraft. Er is veel minder overleg tussen inspectie en zorgorganisaties en ziekenhuizen zijn doodsbang voor de inspectie. Maar toezicht is ook cultureel bepaald; Rusland heeft bijvoorbeeld veel meer te maken met corruptie en bestraffen van regelovertreding is er erg vanzelfsprekend.” De Wereldbank stimuleert uitwisseling tussen landen. Velders: “Zij wil het toezicht van landen als Rusland op een hoger niveau krijgen door te laten zien hoe het óók kan. Door het lage niveau zit het toezicht in dit soort landen vaak eerder in de weg dan dat het bijdraagt aan het beter functioneren van de maatschappij.”

Deelnemers

De deelnemers van het bezoek aan Nederland werden naast Rob Velders begeleid door Florentin Blanc. Blanc werkt voor de Wereldbank aan de verbetering van toezicht, onder meer in Rusland. Het gezelschap werd in Utrecht ontvangen door Ian Leistikow, senior inspecteur bij de IGZ en professor aan de Erasmus Universiteit. “Wij geloven in de intrinsieke motivatie van zorgverleners”, vertelde hij de delegatie. “Ze gaan naar hun werk om goed te doen. Daarom straffen we ook niet meteen als we een overtreding constateren. Zorg is per definitie een risicovolle bezigheid. Wij willen zorgverleners in staat stellen om de risico’s goed in te schatten en te leren.”

Rob Velders en Florentin Blanc met de Russische delegatie

Incidenten onderzoeken

De IGZ kijkt ook naar wat de maatschappij belangrijk vindt. “We proberen van geval tot geval af te wegen wat het beste werkt. En dat is lastig, want je bent geneigd te doen wat je gewend bent. Het is moeilijk om dan andere keuzes te maken, zeker als de werkdruk hoog is.” Daarnaast is de IGZ druk bezig om de sector te laten leren van incidenten. “Daarom willen we ook dat incidenten gemeld en onderzocht worden. Dat maakt dat we zeer terughoudend zijn om gemelde incidenten te bestraffen. Voor ons is vooral het leerproces van belang, omdat de meeste incidenten niet met opzet worden veroorzaakt”, hield Leistikow zijn bezoek voor.” Na zijn presentatie gaven zijn collega’s Sipko Mülder en Jan Maarten van den Berg van de IGZ een introductie op datagedreven toezicht en een uitleg over indicatoren. Volgens Velders waren de Russen na het bezoek aan de IGZ ‘overweldigd’ door de totaal andere aanpak. “Het was compleet nieuwe informatie voor hen. Maar ze waren vooral geïnspireerd: zo kan het dus ook!”

Ziekenhuisbezoek

In de middag bezocht de Russische delegatie het Bravisziekenhuis in Bergen op Zoom. Daar werden ze ontvangen door de voorzitter van de Raad van Bestuur Hans Ensing, Jan Oostenbrink (MT-lid, portefeuille kwaliteit en patiëntveiligheid) en Geraldi Wijma (geriatrisch arts en decaan kwaliteit en patiëntveiligheid). Zij lichtten toe hoe zij het toezicht ervaren. Oostenbrink vertelde: “We staan positief tegenover de weg die de inspectie is ingeslagen. We worden zo’n twee of drie keer per jaar gecontroleerd, meestal onaangekondigd. Daarnaast vindt jaarlijks een gesprek plaats met een vooraf bepaalde agenda. De IGZ stuurt op veiligheid en verantwoordelijkheid van het management van de instellingen.”
“We staan positief tegenover de weg die de inspectie is ingeslagen.”
Een onaangekondigd bezoek vindt meestal plaats in het kader van het thematisch toezicht, zoals bijvoorbeeld naleving van de procedures voor high risk medicatie. Soms is een klacht van een patiënt de aanleiding. Oostenbrink: “Bij een onaangekondigd bezoek gaan de inspecteurs meteen naar de desbetreffende afdeling en hebben een gesprek met het afdelingshoofd en betrokken verpleegkundigen. Ook vragen ze vaak inzage in de laatste vijf dossiers. Daarna volgt een gesprek met iemand van de Raad van Bestuur. Het belangrijkste is dat binnen de medische zorg geleerd wordt van elkaars fouten en de inspectie speelt daarin een grote rol. Ook wijst de IGZ ons op onze blinde vlekken. Door te verschuiven van incident based management naar prospectieve analyse van de risico’s hebben we beter grip op patiëntvelligheid. De toetsingskaders van de IGZ helpen daarbij.”
Dokter Wijma geeft aan dat de externe druk van de IGZ ook helpt om nieuwe regels en procedures effectiever binnen het ziekenhuis door te voeren. “Een verandering wordt eerder geaccepteerd als het nu eenmaal ‘moet van de inspectie’.” Maar wat punten van kritiek zijn er ook: “We merken dat de IGZ wel wat gevoelig is voor media en politieke druk. Daarnaast zijn de administratieve lasten wel heel erg groot geworden. Tot slot worden de IGZ-indicatoren door de media gebruikt voor benchmarks. Doordat deze uitgevoerd worden op basis van gelimiteerde data, ontstaat er eigenlijk geen representatief (kwaliteits)beeld.”
“Het is toch wel heel erg moeilijk om als ziekenhuis in Nederland of België een boete te krijgen.”

Lastig een boete te krijgen

De delegatie vond het volgens Velders moeilijk om uit te leggen wat ze nu als lessen mee terug zouden nemen naar Rusland. “Het bezoek bevatte zoveel nieuwe indrukken, ze hebben echt tijd nodig om alles te verwerken.” Een van de Russische delegatieleden vroeg verscheidene keren hoeveel boetes er nu worden uitgedeeld. “Maar daar kreeg hij zowel in Vlaanderen als in Nederland een genuanceerd antwoord op. Beide inspecties brachten vooral het streven naar verbetering als uitgangspunt naar voren. Uiteindelijk verzuchtte hij: ‘Het is toch wel heel erg moeilijk om als ziekenhuis in Nederland of België een boete te krijgen’.”